Yoğun yaşam temposu, stres ve uyku yoksunluğu, beyin sağlığı için önemli tehditler oluşturuyor. The Lancet'te yayımlanan yeni bir rapor, demansın sadece genetik veya biyolojik faktörlerle değil, aynı zamanda "zamansal eşitsizlik" olarak adlandırılan toplumsal koşullarla da yakından ilişkili olduğunu ortaya koydu.
ZAMANIN BEYİN SAĞLIĞINA ETKİSİ
Uzmanlar, düşük sosyoekonomik geçmişe sahip kişilerin, maddi imkânları daha iyi olan bireylerle eşit miktarda zamana sahip olamamasının, beyin sağlığı üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtiyor. Rapora göre, yoğun çalışma saatleri, uyku yetersizliği, ekran bağımlılığı ve dinlenme eksikliği demans riskini artıran yeni nesil tehditler arasında yer alıyor. "Zaman, beyin sağlığının yeterince tanınmayan bir sosyal belirleyicisidir ve potansiyel olarak eğitim veya gelir kadar önemlidir," ifadesi raporda yer aldı.
DEMANS RİSKİ VE ÖNLENEBİLİRLİK
Demans, İngiltere'de en yaygın ölüm nedenlerinden biri olup, ülkede yaklaşık 944 bin, ABD'de ise 7 milyon kişi bu rahatsızlıkla yaşıyor. Demansın en sık görülen türü olan Alzheimer hastalığı, vakaların yüzde 60'ını oluşturuyor. Erken teşhis, hastalığın ilerleyişini yavaşlatmak için kişiye özel tedavi planları oluşturulmasına olanak sağlasa da, uzmanlara göre zaman yoksunluğu birçok kişiyi bu fırsattan mahrum bırakıyor. Araştırmacılar, dijitalleşmenin hızla artmasıyla birlikte yaşam temposunun da yükseldiğine dikkat çekerek, "Verimlilik ve esneklik vaat eden teknolojik gelişmelere rağmen birçok insan, dinlenme veya düşünme için yeterli zamana sahip değil. Bu da kronik stres, uyku bozukluğu ve bilişsel aşırı yüklenmeye yol açıyor," değerlendirmesinde bulundu. Özellikle vardiyalı çalışanlar, bakım verenler ve düşük ücretli işlerde çalışanlar en ciddi zaman kısıtlamalarını yaşayan gruplar arasında gösteriliyor.
BEYİN SAĞLIĞINI KORUMA YOLLARI
Son araştırmalar, obezitenin Alzheimer'a yakalanma riskini önemli ölçüde artırabileceğini ortaya koydu. ABD'li bilim insanları, obez bireylerde beyinde "amiloid" adı verilen toksik proteinlerin daha fazla biriktiğini ve bunun Alzheimer belirtilerine yol açan plak ve düğümler oluşturduğunu belirtiyor. Uzmanlar, obezitenin yalnızca kalp ve damar sağlığını değil, bilişsel fonksiyonları da olumsuz etkilediğini vurguluyor. Alzheimer Derneği'ne göre demans vakalarının yaklaşık %40'ı önlenebilir. Uzmanlar, beyin sağlığını korumak için yeni beceriler veya diller öğrenmek, zihni aktif tutacak bulmacalar ve oyunlar oynamak, günlük egzersize zaman ayırmak, antioksidan açısından zengin, sağlıklı bir diyet uygulamak ve aktif bir sosyal yaşam sürdürmek gibi alışkanlıkları öneriyor. Araştırmacılar, özellikle 45–65 yaş aralığının beyin sağlığını destekleyecek yaşam tarzı değişiklikleri için en uygun dönem olduğunu belirtiyor.