Demans dendiğinde akla ilk gelen hafıza kaybı olsa da, bu nörolojik rahatsızlığın farklı türleri ve belirtileri olabiliyor. Son yayımlanan bir vaka çalışması, nadir görülen bir demans türüne sahip 68 yaşındaki bir erkeğin, belirli bir motor sesine karşı beklenmedik ve yoğun bir hayranlık geliştirdiğini ortaya koydu. Bu durum, yakın zamanda tanımlanan bir demans sendromunun önemli bir özelliğine işaret edebileceği düşünülüyor.
Belirli Bir Sese Karşı Sıra Dışı İlgi
Araştırmacıların "CP" olarak adlandırdığı hasta, Spitfire savaş uçaklarının motor seslerine karşı sıra dışı bir ilgi geliştirdi. Demans teşhisi konulmadan yaklaşık iki yıl önce eşi tarafından fark edilen bu davranış, CP'nin havaalanına yakın yaşamasından dolayı savaş uçakları evlerinin üzerinden geçtiğinde her işini bırakıp dışarı koşması, uçaklara el sallaması ve motor seslerini duyduğunda mutluluk gözyaşları dökmesi şeklinde kendini gösteriyordu. Hastalık öncesinde bu tür bir ilgisi hiç yoktu. İlginç olan ise bu ilginin son derece spesifik olmasıydı; CP, diğer uçak seslerine tepki vermiyor, genel olarak uçaklara veya araçlara özel bir merak göstermiyordu. Buna karşın kuş seslerinden ve tiz sesli insanlardan rahatsız olmaya başlamış, müzik konusunda da aşırı seçici hale gelerek yalnızca orijinal kayıtları tercih etmeye başlamıştı.
Kişilik Değişimleri ve Olası Yeni Alt Tip
Motor seslerine duyduğu ilginin başlamasından birkaç yıl önce CP'de belirgin kişilik değişimleri de gözlemlenmişti. Daha sinirli ve huysuz hale gelmiş, çevresine karşı duygusal olarak uzaklaşmış ve sosyal davranışlarını kontrol etmekte zorlanmaya başlamıştı. Örneğin ailede yaşanan bir ölüme kayıtsız kalması veya konuşan insanların sözünü sık sık kesmesi gibi davranışlar, hastalık öncesinde hiç göstermediği özelliklerdi. Mizah anlayışını kaybetmiş, tatlı yiyeceklere düşkünlük geliştirmiş ve satranç ile kelime bulmacalarına takıntılı hale gelmişti. Dikkat çekici bir şekilde hafızasında veya dil yetilerinde belirgin bir sorun görülmedi. Belirtilerin başlamasından yaklaşık beş yıl sonra CP'ye davranışsal varyant frontotemporal demans teşhisi kondu. Ancak araştırmacılar, hastanın aslında "sağ temporal varyant" olarak adlandırılan daha yeni bir alt tipe sahip olabileceğini düşünüyor. Bu isim, beyin dokusu kaybının çoğunlukla sağ temporal lobda görülmesinden kaynaklanıyor ve bu bölge özellikle sosyal ipuçları gibi sözsüz bilgileri anlamada önemli rol oynuyor. Beyin taramaları da CP'nin bu bölgesinde ciddi doku kaybı olduğunu doğruladı. Bu vaka, demansın insanların sesleri algılama biçimini değiştirebileceği ihtimalini güçlendiriyor.
