Son 22 yıl, Türk yaş meyve ve sebze sektörü için adeta bir zafer marşı niteliğinde. 2002'de 1 milyon 337 bin ton olan ihracat, 2024 sonu itibarıyla dudak uçuklatan bir artışla 3 milyon 669 bin tona fırladı. Bu, tam %175'lik bir büyüme demek! Sadece miktar değil, döviz girdisi de aynı oranda şaha kalktı; 2002'de 434 milyon dolar olan ihracat geliri, 2024'te 3,4 milyar dolara, geçen yıl ise 3,7 milyar dolara ulaştı. Üretimdeki %50'lik artışın bile çok ötesine geçen bu ihracat sıçraması, Türk ürünlerinin küresel pazardaki ağırlığını adeta yeniden çizdi.
TARLADAKİ BEREKET DÜNYAYI FETHEDİYOR
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği'nin TÜİK verileriyle yaptığı detaylı inceleme, bu muazzam dönüşümün köklerini ortaya koyuyor. Türkiye'nin yaş meyve sebze üretiminin bel kemiğini oluşturan 20 temel üründe son 22 yılda adeta bir devrim yaşandı. Üretim 34 milyon tondan 51 milyon tona çıkarken, sektör sadece daha fazla ürün yetiştirmekle kalmadı; bu ürünleri daha fazla ülkeye, çok daha yüksek bir katma değerle ulaştırmayı başardı. 2002'de üretilen ürünlerin sadece %3,8'i ihraç edilirken, bu oran 2024'te %7,1'e fırladı. Bu, tarladaki bolluğun artık dünyaya daha güçlü bir şekilde taşındığının kanıtı.
MANDALİNA VE ELMADA ŞAMPİYONLUK, YENİ YILDIZLAR PARLIYOR
Bu başarı öyküsünün yıldızları arasında mandalina başı çekiyor. 2002'de 247 bin ton olan mandalina ihracatı, 2024'te 702 bin tona fırlayarak tek başına 913 milyon dolarlık döviz geliri sağladı. Üretilen her iki mandalinadan biri artık dünya sofralarındaki yerini alıyor. Elma da unutulmaz bir sıçrama yaşadı; ihracatı miktar bazında 22 kat artarak 14 bin tondan 315 bin tona ulaştı ve 190 milyon dolarlık gelir yarattı. Bir zamanlar listede bile olmayan incir, kivi, çilek ve muz gibi ürünler ise sektörün yeni gözdesi haline geldi. Özellikle çilek ve kivi ihracatındaki %400'ün üzerindeki artışlar, Türk tarımının ne kadar dinamik bir potansiyele sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Kilogram başına ortalama ihracat değeri de 58 sentten 1,28 dolara yükselerek, ürünlerimizin dünya pazarında hak ettiği değeri bulduğunu gösteriyor. Ancak, iklim krizi uyarıları da ihmal edilmemeli; üretimdeki %14'lük gerileme, modern tarım uygulamalarının ve sürdürülebilirliğin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
