Peru’nun Acari Vadisi'nde bulunan antik İnka merkezi Tambo Viejo'da yapılan arkeolojik kazılarda dikkat çekici bir bulguya ulaşıldı. Arkeologlar, yüz yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez, İnka dönemine ait iki adet kurutulmuş patates buldu. Yerel halkın 'Chuno' olarak adlandırdığı bu patateslerin, And Dağları'nın yüksek zirvelerinden getirildiği düşünülüyor.
CHUNO ÜRETİMİ VE İNKALARIN LOJİSTİK AĞI
Journal of Field Archaeology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, chuno üretimi yalnızca yüksek rakımlı ve dondurucu soğukların etkili olduğu bölgelerde gerçekleştiriliyordu. Bu durum, patateslerin kıyı bölgesinde bulunmasının sadece nadir bir durum olmadığını, aynı zamanda İnkaların geniş bir gıda taşıma ve lojistik ağına sahip olduğunu gösteriyor. Kazı başkanı Dr. Lidio Valdez, bulgularının tarihi önemi hakkında, "Bunun sıradan bir bulgu olmadığını, tarihe ışık tutacak özel bir keşif olduğunu anlayabiliyoruz" şeklinde yorum yaptı.
ANTİK PATATESLERİN TARİHİ DEĞERİ
And Dağları'nda taze patateslerin sıcak iklimlerde hızla çürüdüğü, bazı türlerinin de işlenmediği takdirde zehirli hale geldiği biliniyor. Antik And halkı, bu sorunları aşmak için dondurularak kurutma yönteminin ilk versiyonunu geliştirdi. Arkeologlar, İnkaların iki farklı chuño yöntemini kullandığını belirtiyor: Siyah Chuno ve Beyaz Chuno. Tambo Viejo'da bulunan beyaz chuño, doğası gereği zehirli ve acı olan patateslerden üretiliyordu. Bu antik patatesler, seramik bir depolama küpü içinde, kazılarda gömülü olarak bulundu. Uzmanlar, bu patateslerin 15. veya 16. yüzyıla tarihlendiğini ve İnkaların günlük yaşamındaki yerini vurguluyor. İspanyol tarihçi Cieza de Leon, İnkaların yıkılmasından sonra bile yerli işçilere chuno satarak İspanyol sömürgecilerin servet elde ettiklerini yazmıştır. Dr. Valdez ve ekibi, bu patateslerin kökenini belirlemek ve İnkaların ticaret rotalarını çözmek için laboratuvar çalışmalarına devam ediyor.
