Panama'da yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkan ve MS 800-1000 yıllarına ait olduğu belirlenen yeşil taşların sırrı çözüldü. Yapılan detaylı analizler, bu antik hazinelerin Kolombiya kökenli zümrütler olduğunu bilimsel olarak doğruladı. Latin American Antiquity dergisinde yayımlanan çalışma, bu değerli taşların yaklaşık 700 kilometrelik bir mesafeyi kat ederek Panama'ya ulaştığını ortaya koyuyor.
ANTİK TİCARET AĞININ KANITLARI
Panama'nın Gran Cocle bölgesindeki El Cano ve Sitio Conte gibi önemli arkeolojik alanlarda, altın süslemeler, pirit aynalar ve devasa megalodon dişleriyle birlikte bulunan bu yeşil taşlar, gelişmiş laboratuvar teknikleriyle incelendi. X-ışını floresansı ve kızılötesi spektroskopi gibi yöntemler kullanılarak yapılan kimyasal analizler, taşların yapısının Kolombiya'daki "Batı Zümrüt Kuşağı" ve "Chivor" madenleriyle tamamen uyumlu olduğunu gösterdi. Bu durum, sömürge öncesi Amerika kıtasında zümrüt ticaretine dair bilinen en kuzeydeki kanıt niteliği taşıyor.
ZİNCİRLEME DEĞİŞİM YÖNTEMİYLE ULAŞTIRILMIŞLAR
Araştırmacılar, bu zümrütlerin madenlerden çıkarıldıktan sonra doğrudan bir alım-satım yerine, "zincirleme değişim" adı verilen bir yöntemle, yani topluluktan topluluğa aktarılarak Panama'ya ulaştığını düşünüyor. Taşların bir kısmının işlenmiş halde geldiği, bir kısmının ise yerel Cocle zanaatkarları tarafından işlenmeye çalışıldığı tespit edildi. Hatta bazı taşlar üzerindeki başarısız delme girişimleri ve çatlaklar, yerel ustaların bu hassas kristallerle ne kadar zorlu bir süreçte çalıştığını kanıtlıyor. Buna rağmen, hasarlı görünen taşların bile törensel objelere monte edilmesi, zümrütlerin dönemin elitleri için ne denli yüksek bir sembolik değere sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Çalışmanın bir diğer dikkat çekici bulgusu ise MS 1000 yılı civarında bölgedeki zümrütlerin ve diğer lüks tüketim mallarının aniden ortadan kaybolması. Arkeologlar bunu, Cocle şefliklerinin gücünü yitirmesi ve ticaret yollarındaki değişimlerle ilişkilendiriyor.
