Ekonomik kaynakları sınırlı ve coğrafyası büyük ölçüde dağlık olan Tacikistan'da, tam 50 yıldır süren devasa bir mühendislik projesi tamamlanmak üzere. Milyarlarca dolarlık yatırımla hayata geçirilen bu projede, nehir akışı devasa tüneller vasıtasıyla geçici olarak yönlendirildi. Kaya ve kil katmanlarının ustaca bir araya getirilmesiyle inşa edilen bu barajın, ülkenin elektrik üretimini rekor seviyelere çıkarması ve enerji ihracatını mümkün kılması bekleniyor.
SOVYETLER'DEN GÜNÜMÜZE UZANAN MÜHENDİSLİK HARİKASI
Rogun Barajı'nın temelleri, aslında Sovyetler Birliği döneminde, 1976 yılında atılmıştı. Ancak Sovyetler'in dağılması ve ardından yaşanan iç savaş süreci, çalışmaları uzun yıllar boyunca adeta dondurdu. Proje, 2008 yılında yeniden hayata geçirildi ve asıl inşaat faaliyetleri 2016'dan itibaren büyük bir ivme kazandı. Bu uzun soluklu süreç, projenin ne denli stratejik ve zorlu bir altyapı gerektirdiğini gözler önüne seriyor.
DEVASA KAPASİTE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ HEDEFİ
Barajın inşasında kullanılan kil çekirdekli kaya dolgu yöntemi, mühendislik açısından dikkat çekici bir detay. İlk etapta Vahş Nehri'nin akışı, yer altından açılan tünellerle başka bir yöne aktarıldı. Tamamlandığında yaklaşık 13,3 milyar metreküp su depolama kapasitesine ulaşacak olan tesiste, toplam altı adet türbin bulunacak. İlk türbin 2018'de, ikinci türbin ise 2019'da devreye alındı. Tesisin tam kapasiteyle çalışmaya başladığında, 3.600 megavat elektrik üretmesi ve yılda yaklaşık 17 milyar kilovatsaat enerji sağlaması öngörülüyor. Bu rakamlar, Tacikistan'ın enerji ihtiyacının büyük bir kısmını karşılayacak ve hatta fazlasını ihraç etmesini sağlayacak nitelikte. Hükümet ve uluslararası finans kuruluşlarının desteğiyle ilerleyen Rogun Barajı projesi için yaklaşık 6,2 milyar dolarlık bir yatırım planlanıyor. Dünya Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası ve Avrupa Yatırım Bankası gibi önde gelen kurumlar, projenin finansmanına katkı sağlıyor. Yetkililerin mevcut takvimine göre, barajın tüm üniteleriyle birlikte 2035 yılına kadar tamamen faaliyete geçmesi hedefleniyor. Bu dev proje, tamamlandığında Tacikistan'ın mevcut elektrik üretim kapasitesini iki katına çıkararak, ülkeyi Afganistan ve Pakistan gibi komşu ülkelere enerji ihraç eden önemli bir merkez haline getirecek.