Türk Cumhuriyetleri ile savunma alanındaki ilişkiler, bu ülkelerin Rusya temelli savunma sistemlerine olan bağımlılığını azaltarak yeni bir döneme giriyor. Türkiye'nin Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan ile yürüttüğü derin savunma temasları, uygun fiyatlandırma, sistem uyumluluğu ve karşılıklı güven prensiplerine dayanıyor. Bu strateji, bölge ülkelerinin hem Moskova ve Pekin ile olan hassas dengelerini korumalarına hem de tedarik kaynaklarını çeşitlendirmelerine olanak tanıyor.
SAVUNMA İŞ BİRLİKLERİNDE YENİ MODEL: 'İKİ ÜLKE-İKİ MASA'
Türkiye'nin savunma iş birlikleri, 'iki ülke–iki masa' modeli üzerinden ilerleyerek her ülkenin kendi özel ihtiyaç haritasına göre şekillendiriliyor. Kazakistan'da ANKA insansız hava aracı üretimi için altyapı hazırlıkları hızlanırken, Baykar Savunma ile ülkede üretim ortaklığına zemin hazırlanıyor. Kırgızistan ise Bayraktar TB2, Akıncı ve ANKA gibi Türk İHA portföyünün tamamını envanterine katan ilk Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (CSTO) ülkesi olarak dikkat çekiyor. Özbekistan'da ise Ejder Yalçın gibi zırhlı araç projeleriyle askeri-teknik alanda iş birliği genişliyor.
TACİKİSTAN VE TÜRKMENİSTAN'LA SOMUT ADIMLAR
Tacikistan ile savunma ilişkileri son iki yılda somut bir çerçeveye oturdu. Nisan 2022'de imzalanan askeri iş birliği çerçeve anlaşması ve Temmuz 2023'te yürürlüğe giren yeni savunma iş birliği anlaşması ile mali destek paketi kapsamında Tacikistan'a 50 milyon TL değerinde Türk askeri teçhizatı temini ve Tacik personelin Türkiye'de askeri eğitim alması için 2 milyon TL tahsis edildi. Bu adımlar, Tacikistan için Türkiye'yi sistemli eğitim, seçici tedarik ve modernizasyonun başlangıç noktası haline getiriyor. Türkmenistan ile savunma temasları ise ülkenin resmi tarafsızlık ilkesine uygun bir şekilde, Afganistan sınırı kaynaklı risk algısı nedeniyle iç güvenlik odaklı zırhlı araçlar, deniz devriye platformları ve insansız hava araçları gibi alanlarda yoğunlaşıyor.
ULUSLARARASI ARENA DA İZLİYOR
Türkiye'nin Orta Asya ülkelerine yönelik savunma ürünleri ihracatındaki bu yükselişi, uluslararası platformların da dikkatini çekiyor. ABD merkezli savunma ve güvenlik analizleri yapan Nightingale Intelligence platformu, Orta Asya'da Rusya'nın askeri-endüstriyel etkisinin sürdüğünü belirtirken, Türk yapımı sistemlerin pazarda daha fazla yer bulmasının tercihleri etkilediğine işaret ediyor. Analiz, Türkiye'nin bu bölgedeki rolünü bir yer değiştirme değil, tamamlayıcı bir kaynak açma olarak tanımlıyor.
