Elon Musk'ın sahibi olduğu SpaceX'in Starlink projesi kapsamında binlerce uyduyu dünya yörüngesine yerleştirmesi, giderek büyüyen bir uzay çöpü sorununu beraberinde getirdi. Mevcut verilere göre, her gün ortalama 1 ila 2 Starlink uydusunun Dünya'ya düştüğü belirtiliyor.
UYDU SAYISI HIZLA ARTIYOR
SpaceX, 2019 yılından bu yana yeniden kullanılabilir roket teknolojisini kullanarak 8 binden fazla uyduyu başarıyla yörüngeye göndermiş durumda. Sadece 2025 yılı için planlanan eklemelerle bu sayıya 2 binden fazla yeni uydu katılacak. Bu alanda SpaceX'in en büyük rakiplerinden biri olan Amazon da, kendi uydu internet ağı Project Kuiper için 3 bin 200 uydu fırlatma hazırlıklarını başlattı. Smithsonian Gözlemevi'nden astrofizikçi Jonathan McDowell, günlük ortalama 1 ila 2 Starlink uydusunun atmosfere yeniden giriş yaptığını ve bu sayının artış göstermesi beklendiğini ifade etti. McDowell'in tahminlerine göre, tüm bu projeler hayata geçtiğinde dünya yörüngesinde 30 binden fazla düşük irtifa uydusu bulunacak. Ayrıca, Çin'in de bin kilometre irtifada yaklaşık 20 bin uydu konuşlandırma planı olduğu düşünülüyor.
ÇEVRESEL ETKİLER VE RİSKLER
Starlink uydularının ortalama ömrü beş yıl olarak belirlenmiş durumda. Süresi dolan uydular, kontrollü bir şekilde Dünya'ya yönlendirilerek atmosferde yanıp parçalanmaları hedefleniyor. Ancak bu süreçte atmosfere salınan metal kalıntıları ve kimyasalların, üst atmosferde kirliliğe yol açabileceği endişesi hakim. Bazı araştırmalar, bu metallerin ozon tabakasında zincirleme bir bozulma sürecini tetikleyebileceği ihtimalini ortaya koyuyor. Jonathan McDowell, bu konudaki belirsizliğin büyük olduğunu ve üst atmosferin şimdiden zarar görmeye başlamış olabileceğini belirtti. ABD Federal Havacılık İdaresi'nin 2023 tarihli raporu, 2035 yılına kadar her yıl yaklaşık 28 bin Starlink parçasının atmosfere yeniden girebileceğini öngörüyor. Bu durumun, uzay çöpünün yeryüzüne düşmesi sonucu bir kişinin ölme ihtimalini yüzde 61 gibi dikkat çekici bir orana çıkarabileceği vurgulanıyor. McDowell, yakın gelecekte günde beş uydunun Dünya'ya düşeceği tahmininde bulunurken, en büyük endişesinin "Kessler Sendromu" olarak bilinen zincirleme çarpışma senaryosu olduğunu dile getirdi. Eğer yörünge aşırı kalabalıklaşırsa, meydana gelecek birkaç çarpışma yeni enkazlar yaratarak insanlığın uzay erişimini on yıllarca, hatta yüzyıllarca engelleyebilir. Bilim insanları ayrıca, güçlü bir güneş fırtınasının yüzlerce uyduyu aynı anda devre dışı bırakabileceği konusunda da uyarıyor. Güneş aktivitesinin yoğun olduğu dönemlerde, atmosferik sürtünmenin artmasıyla daha fazla Starlink uydusunun kontrolsüzce düşmeye başladığı gözlemleniyor. Uzmanlar, uzay çöpü sorununu artık göz ardı etmenin mümkün olmadığını vurguluyor.
