İran ve İsrail arasındaki tansiyonun yükselmesiyle birlikte Orta Doğu'da yaşanan gerilim, küresel tarım emtia fiyatlarını adeta uçuruyor. Savaşın gölgesinde geçen bir aylık süreçte enerji, gıda ve diğer emtia fiyatları üzerindeki baskı artarken, tedarik zincirlerinde de ciddi aksamalar meydana geldi.
Hürmüz Boğazı'ndaki Tehlike Tarımı Nasıl Vuruyor?
Hürmüz Boğazı çevresinde artan güvenlik riskleri, küresel tarım piyasalarında enerji, gübre ve taşımacılık maliyetleri üzerinden yeni bir maliyet dalgasını tetikledi. Bu durum, üreticileri ekim tercihlerini değiştirmeye ve ürün rotasyonlarını yeniden şekillendirmeye zorluyor. Yüksek nitrojen gübresi maliyetleri, mısır ve buğday gibi daha fazla girdi gerektiren ürünler yerine soya fasulyesi gibi daha az gübre kullanılan ürünlere yönelimi hızlandırıyor. Bu gelişmeler, ABD'de mısır ekim alanının daralması, soya fasulyesi ekim alanının ise artması beklentisini beraberinde getiriyor.
Gıda Enflasyonu Kapıda: Uzmanlar Uyarıyor
S&P GSCI Agriculture Spot Endeksi'nin savaş sürecinde yaklaşık yüzde 4,1 yükselmesiyle birlikte buğday, mısır ve pirinç fiyatlarında artışlar gözlemlendi. Uzmanlar, artan enerji maliyetleri ve gübre fiyatlarındaki yükselişin, çiftçilerin girdi maliyetlerini artırarak tarım emtia fiyatları üzerinde orta vadede daha kalıcı yukarı yönlü baskı oluşturabileceği konusunda uyarıyor. Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, "Dünyayı yeniden bir tarım enflasyonu beklemektedir. Gübre, üre ve enerji hatlarındaki kesintiler, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna krizinden daha derin bir gıda şoku riski doğurmuştur." diyerek durumu özetliyor. Selçuk Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeki Bayramoğlu ise, alternatif ticaret yolları bulunamazsa, sürecin sadece pahalı enerjiyle sınırlı kalmayacağını, gübre, yem, tahıl, bitkisel yağ ve hayvansal protein zincirlerinin tamamının baskı göreceğini belirtiyor.
