İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilimlerin tırmanmasıyla stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kriz, yalnızca enerji arzını değil, gıda tedarikini de ciddi şekilde tehdit ediyor. Gıdasının büyük çoğunluğunu ithal eden Körfez ülkeleri, bu durumdan en çok etkilenenler arasında yer alıyor.
GIDA TEDARİK ZİNCİRLERİ TEHLİKEDE
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin sekteye uğraması, bölgedeki 100 milyon insanı ciddi bir tedarik kriziyle karşı karşıya bırakma potansiyeli taşıyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkelerin gıda akışı, bu önemli su yolundaki ticari gemilere yönelik saldırılar nedeniyle durma noktasına geldi. Dünya Gıda Programı (WFP), bu durumun 2022'deki Ukrayna Savaşı'ndan bu yana görülen en şiddetli tedarik zinciri bozulmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
ARTAN MALİYETLER VE BELİRSİZ ROTALAR
Deniz yolu taşımacılığındaki "savaş dönemi maddeleri" nedeniyle nakliye şirketleri, gıda yüklü gemileri güvenli limanlara yönlendirmeye başladı. Bölgede iki düzineden fazla geminin saldırıya uğraması, gıda perakendecilerinin ürünlerini bekletmesine veya maliyetli alternatif rotalara sapmasına neden oluyor. Güvenlik riskleri ve artan sigorta primleri, nakliye maliyetlerini fahiş oranlarda yükselterek tüketici fiyatlarını tehdit ediyor. Konteyner başına uygulanan ek savaş maliyetleri ve Avrupa'dan yapılan sevkiyatlardaki devasa artışlar, gıda perakendecilerini süt ürünleri ve taze gıdalarda yüzde 20'ye varan zamlar yapmaya zorluyor.
ACİL DURUM PLANLARI VE BELİRSİZ GELECEK
Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak düşünülen havayolu taşımacılığı da Dubai Uluslararası Havalimanı'ndaki saldırılar ve geçici kapatmalar nedeniyle sekteye uğradı. Bu nedenle perakendeciler, İngiltere'den tırlara yüklenen gıda konteynerlerini Fransa ve Türkiye üzerinden bölgeye ulaştırmayı hedefleyen acil durum planlarını devreye soktu. Bu yeni karayolu koridorunun, bölgedeki açlık riskini önlemek için hayati bir çözüm olduğu düşünülüyor. Ancak, Trump yönetiminin Amerikan Donanması aracılığıyla eskort sağlama girişiminin pratikliği konusunda şüpheler bulunuyor. Uzmanlar, olası bir askeri operasyonda önceliğin petrol tankerlerine verileceğini öngörüyor. Savaşın devam etmesi, milyonlarca insanın temel ihtiyacı olan gıda ve yakıt akışını belirsiz bir geleceğe sürüklüyor.
