Dünyanın en temel besin kaynaklarından biri olan pirinç, küresel gıda güvenliğinin adeta bel kemiğini oluşturuyor. Bu hassas zincirdeki en ufak bir aksama bile kıtalar arası yayılıp fiyatları aniden fırlatabiliyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), geçtiğimiz nisanda pirinç üretiminin 2025/2026 sezonunda yüzde iki gibi rekor bir artış göstereceğini öngörüyordu. Ancak sahadaki gerçekler, küresel ticaret uzmanları ve üreticilerin belirttiği gibi, yaklaşan doğal afetler ve jeopolitik çalkantılar bu iyimser tabloyu tamamen tersine çevirdi.
JEOPOLİTİK KRİZLER PİYASAYI VURDU
Üreticiler ve küresel ticaret uzmanları, İran'daki savaşın yıkıcı ekonomik etkilerinin pirinç piyasasını şimdiden derinden sarstığını ifade ediyor. Bu çatışma, Basra Körfezi'ni dünya pazarlarına bağlayan hayati lojistik hattı olan Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini ciddi şekilde kısıtladı. Bu durum, küresel çapta iki büyük krizi tetikledi: Asya'daki pirinç tarlalarının olmazsa olmazı olan gübrenin tedarik zinciri sekteye uğradı ve aynı zamanda yükselen yakıt fiyatları, tarımsal üretim maliyetlerini astronomik seviyelere taşıdı. Maliyetlerin altından kalkamayan ve gübre bulmakta zorlanan Tayland ve Vietnam gibi önde gelen pirinç ihracatçısı ülkelerdeki çiftçiler, ekim alanlarını daraltmak zorunda kaldı. Bu gelişme, pirinç ithalatına bağımlı olan Filipinler ve Endonezya gibi ülkeleri büyük bir arz kriziyle baş başa bıraktı.
EL NİÑO TEHDİDİ VE SONUÇLARI
Pirinç üretimini tehdit eden tek unsur savaş değil. Meteoroloji uzmanlarının dikkat çektiği ve yaklaşmakta olan El Niño hava fenomeni de tarım alanlarını vurmaya hazırlanıyor. Asya genelinde alışılmışın dışında kuraklığa ve düzensiz muson yağmurlarına yol açması beklenen El Niño, suya fazlasıyla ihtiyaç duyan pirinç tarlalarında üretimi ciddi ölçüde sınırlayabilir. Özetle, savaşın getirdiği gübre krizi ile El Niño'nun yaratacağı kuraklık birleştiğinde, önümüzdeki dönemde küresel pirinç arzında sert bir düşüş ve buna bağlı olarak gıda fiyatlarında küresel bir enflasyon dalgası kaçınılmaz görünüyor.