Doğu Türkistan'daki insan hakları ihlallerini detaylandıran 'Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri 2025 Endeksi' kamuoyuna duyuruldu. Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneği tarafından hazırlanan endeksin tanıtımı, dün Fatih Neslişah Sultan Kültür Merkezi'nde düzenlenen bir programla gerçekleştirildi.
SİSTEMATİK VERİ TABANI VE ANALİZ BOYUTU
Programda sunum yapan Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneği araştırmacısı Zehranur Ertek, 2025 Endeksi'nin sadece bir rapor olmadığını, aynı zamanda sistematik bir veri tabanı niteliği taşıdığını belirtti. Ertek, 2024 Endeksi'nde temel unsurun haber taraması olduğunu hatırlatarak, "2025 Endeksi'nde bu yapıya analiz boyutunu ekledik. Artık sadece ihlalleri sıralayan değil, bu ihlallerin nasıl bir sistematik içerisinde gerçekleştiğini gösteren bir endeks ortaya koyduk" şeklinde konuştu.
ÇİN YÖNETİMİNİN PROPAGANDA SAVAŞI
Geçtiğimiz yıl propaganda içerikli haberlerin en yoğun başlık olduğunu ifade eden Ertek, "Çin yönetimi Doğu Türkistan'da refah, kalkınma ve etnik uyum söylemini öne çıkaran yoğun bir propaganda yürütüyor. YouTuber'lar ve sözde turizm gezileri üzerinden 'her şey normal' algısı oluşturuluyor. Bu tür haberleri endekse dahil ettik çünkü propaganda da bir insan hakları ihlalinin üzerini örtme aracıdır" dedi. Ertek, 2025 yılında baskının dijitalleştiğine dikkat çekerek, "2024'te daha çok fiziksel kamplar ve bürokratik kontrol öne çıkarken, 2025'te yapay zekâ destekli gözetim sistemleri devreye girdi. Kameralar, algoritmalar ve veri tabanları üzerinden insanlar potansiyel suçlu olarak sınıflandırılıyor. Doğu Türkistan, modern dünyanın 'dijital apartheid (ırkçılık)' modeli haline geliyor" uyarısında bulundu.
THY'NİN UÇUŞ BAŞLATMA KARARI
Bu gelişmelerin ortasında, Türk Hava Yolları'nın (THY) Urumçi'ye sefer başlatma kararı da dikkat çekiyor.
