İsveç'in en kuzeyinde, dondurucu Arktik rüzgarları arasında, dünyanın en radikal kentsel dönüşüm projelerinden biri hayata geçiriliyor. 125 yıl önce dev bir maden kasabası olarak kurulan Kiruna, temelleri üzerinde çökmek yerine, üç kilometre doğudaki yeni evine taşınma kararı aldı. Bu dramatik hareket, şehrin ayaklarının altındaki devasa demir cevheri madeninden kaynaklanan fiziksel tehditler nedeniyle zorunlu hale geldi.
MADEN GENİŞLEDİKÇE ŞEHİR ÇÖKÜYOR
Avrupa Birliği'nin demir ihtiyacının yüzde 80'ini tek başına karşılayan devlet şirketi LKAB, madeni genişlettikçe yer altındaki boşluklar yüzeyde derin yarıklar ve zemin çökmeleri oluşturuyor. CNBC'nin haberine göre, bu fiziksel tehdit şehri bir seçim yapmaya zorladı: ya madenle birlikte yok olacaklardı ya da şehri olduğu gibi taşıyacaklardı. Alınan karar sonrasında Kiruna, 2035 yılına kadar tamamen yeni bir yerleşkeye taşınmış olacak.
AVRUPA'NIN STRATEJİK KALESİ YER DEĞİŞTİRİYOR
Göteborg Üniversitesi'nden Jennie Sjöholm'ün 'egzotik ama tek bir şirkete bağımlı' olarak tanımladığı Kiruna, aslında göründüğünden çok daha fazlası. Burası sadece dünyanın en büyük yer altı demir madenine değil, aynı zamanda Avrupa'nın uzay merkezine ve kıtanın en büyük nadir toprak elementi yataklarına ev sahipliği yapıyor. Bu stratejik konum, yeşil enerji dönüşümü için gereken malzemelerin merkezi olması nedeniyle Kiruna'yı Avrupa için vazgeçilmez kılıyor.
KİLİSEDEN EVLERE DEVRİM NİTELİĞİNDE BİR TAŞINMA
Taşınma operasyonunun en çarpıcı anı, Ağustos 2025'te tarihi Kiruna Kilisesi'nin yerinden oynatılmasıyla yaşandı. Sembolik an, tüm dünyanın gözlerini İsveç'in bu uzak köşesine çevirdi. Ancak süreç sadece tarihi yapılarla sınırlı değil; LKAB'nin son verilerine göre maden sahasının genişlemesiyle birlikte ek olarak 6 bin kişi ve 2 bin 700 evin daha yer değiştirmesi gerekiyor. On yıl içinde tazminat ve taşıma maliyetlerinin 2,4 milyar doları bulması bekleniyor.