İspanya'da şubat ayında yaşanan ve kışın birkaç güne sığdığı devasa fırtınalar, binlerce insanın hayatını kurtaran barajlar sayesinde felakete yol açmaktan son anda kurtuldu. Sel önlemekten çok elektrik üretimi ve su temini amacıyla inşa edilen bu yapılar, taşkın sularını emen süngerler gibi görev yaptı.
Mühendislerin Hayati "Yedek Bırakma" Taktiği
Halk, taşan nehirler ve dolup taşan barajların görüntülerini şaşkınlıkla izlerken, mühendisler saniyelerle yarışarak bir felaketi önlemeye çalışıyordu. On yıllar önce hidroelektrik enerji ve içme suyu için inşa edilen yüzlerce baraj, bu olağanüstü fırtınalarda "sel emici süngerlere" dönüştü. Mühendislerin uyguladığı hayati taktik, barajlardaki suyun planlı olarak boşaltılarak, dağlardan gelecek milyonlarca metreküp sel suyu için devasa bir "boş havuz" yaratılmasıydı. Fırtınanın zirve yaptığı gece, saniyede 260 metreküp sel suyu girişi olurken, mühendisler kapakları kısarak aşağı havzaya yalnızca 54 metreküp su bıraktı. Aradaki 200 metreküpten fazla fark barajda tutularak, aşağıdaki şehirlerin haritadan silinmesi engellendi.
İklim Değişikliğinin Barajlar Üzerindeki Etkisi
Sanz de Galdeano ve bilimsel raporlar, bu barajların 20. yüzyıl iklim verilerine göre yapıldığını ve 21. yüzyılın aşırı hava olaylarına karşı yetersiz kaldığını vurguluyor. Şiddetli sellerin dağlardan getirdiği çamur ve tortular, barajların dibine yığılarak hem su tutma kapasitesini azaltıyor hem de acil tahliye kapaklarını tıkayarak barajın patlama riskini artırıyor. Bu arada, nehirlerdeki küçük ve eski bentler kontrollü bir şekilde yıkılıyor çünkü sel suyunu tutamıyor ve taşkınları daha yıkıcı hale getiriyor.
Barajların Enerji Piyasasına Etkisi
Şubat ayındaki bu devasa yağışlar, İspanya'nın enerji piyasasında eşi benzeri görülmemiş bir duruma yol açtı. Barajlar o kadar doldu ki, hidroelektrik santralleri geçen yıla göre %117 daha fazla elektrik üretti. Bu durum, Trillo Nükleer Santrali gibi tesislerin bile rekabet edemeyerek geçici olarak şebekeden ayrılmasına neden oldu. İspanya'nın yaşadığı bu olay, akıllı mühendislik yönetimi sayesinde beton duvarların milyonlarca insanı ölümcül sellerden koruduğunu gösteren bir "stres testi" oldu. Ancak iklim krizi şiddetlendikçe, bu barajların yeni iklim rejimlerine göre acilen güncellenmesi ve temizlenmesi büyük önem taşıyor.
