Polonya, on yıllardır biriken devasa bir su sorunu ile yüzleşiyor. Çevre hukuku organizasyonu ClientEarth Vakfı, Polonya'nın iç sularının ve nehirlerinin acilen yeniden doğallaştırılması gerektiğine dair sarsıcı bir rapor yayımladı.
HUKUKİ ENGELLER VE SORUNLAR
Rapora göre, ülkenin önündeki en büyük engel, ne kaydı ne de sahibi olan harabeye dönmüş binlerce hidroteknik yapıdır. Avrupa Birliği yasaları, binlerce kilometrelik nehirlerin serbest bırakılmasını zorunlu kılarken, Polonya’nın hantal hukuk sistemi yerel yönetimlerin elini kolunu bağlıyor. ClientEarth Vakfı’ndan avukat Maria Włoskowicz, Polonya'nın nehirlerin serbest akışını sağlama konusunda tam 20 yıl geride kaldığını belirtiyor.
TERKEDİLMİŞ YAPILAR VE AÇIKLAR
Włoskowicz, Polonya’nın bu alanda yeterince çaba göstermediğini vurgulayarak, “Şu anda planlanandan yirmi yıl gerideyiz ve birkaç ay içinde bu devasa açığı kapatmamız imkansız,” diyor. Ülke genelindeki nehirlerde, onlarca yıl önce inşa edilmiş ancak günümüze hiçbir belgesi ulaşmamış eski baraj, bent ve bariyerler bulunuyor. Bu terk edilmiş yapılar, resmi olarak “var olmayan” ama fiziki olarak nehirlerin akışını kesen yapılardır. Hükümetin yerel yönetimlere tek tip bir kılavuz sunmaması, karar alma sürecini felç ediyor. İklim değişikliğiyle birlikte bu eski barajlar, hem kuraklıkların hem de ani sellerin şiddetini artırıyor. Beton kanallar, yağmur suyunun nehir yataklarından hızlı bir şekilde akıp gitmesine neden oluyor ve bu durum, yeraltı sularını yenileyemiyor. Su krizi ya da sel yaşandığında çaresiz kalan vatandaşlar yerel yönetimlerden yardım istiyor; ancak belediyeler Varşova’nın aşılmaz yasal düzenleme duvarına çarpıyor.
AB YASASI VE GELECEK
AB'nin yeni kabul ettiği tarihi Doğa Restorasyon Yasası, Polonya'dan nehirlerin yeniden serbest akışına kavuşturulmasını zorunlu kılıyor. Ancak uzmanlar, bu durumun ülkedeki tüm barajların radikal bir şekilde yıkılacağı anlamına gelmediğini vurguluyor. Maria Włoskowicz, “Doğa Restorasyon Yasası, yalnızca ömrünü tamamlamış, işlevsiz ve tehlike arz eden yapıların kaldırılmasını hedefliyor,” diyerek radikal bir yıkım olmayacağının güvencesini veriyor.
