Ankara ATO Congresium'da düzenlenen anma ve belgesel ilk gösterim programıyla, Türk dünyasının önemli şahsiyetlerinden İsmail Bey Gaspıralı yad edildi.
GASPIRALI'NIN MÜCADELESİ
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, törende yaptığı konuşmada Gaspıralı'nın fikir ve mücadele hayatına vurgu yaptı. Ersoy, Gaspıralı'nın sadece bir yayıncı değil, eğitim, siyaset ve düşünce alanlarında da öncü olduğunu, “Dilde, Fikirde, İşte Birlik” şiarını gerçekleştirdiğini belirtti. Gaspıralı'nın çarlık rejiminin baskılarına rağmen milli ve manevi fikirlerini eyleme dönüştürdüğünü söyledi.
GENÇ YAŞTA BAŞLAYAN MÜCADELE
Bakan Ersoy, Gaspıralı'nın gençliğinde ötekileştirmeyle karşılaştığını, Moskova'daki Rusçuluk akımlarında nefret öznesi haline getirildiğini aktardı. 16 yaşında Osmanlı ordusuna katılmak için İstanbul'a gitmeye çalışırken yakalandığını ve Harp Okulu'ndaki eğitiminin sonlandığını hatırlattı. Bu olayın Gaspıralı'nın hayatında bir dönüm noktası olduğunu, öğretmenlik yılları, Avrupa yolculukları ve fikir insanlarıyla kurduğu ilişkilerin onu mücadelesine hazırladığını belirtti. Ersoy, Gaspıralı'nın mücadelesinin Türk dünyasının tamamını kapsadığını vurguladı.
TERCÜMAN GAZETESİ VE DİL MÜCADELESİ
Ersoy, Gaspıralı'nın en büyük mücadelesinin Türk dili olduğunu, Türk dünyasının ortak bir dil aracılığıyla fikri zincirlerden kurtulacağına inandığını dile getirdi. Tercüman Gazetesi'nin (Tercüman-ı Ahval-i Zaman) bu inanmışlığın sonucu olduğunu, Anadolu Türkçesi'ni ortak dil olarak benimsediğini ve Arapça-Farsça etkisini azaltmak için çaba gösterdiğini anlattı. Alem-i Nisvan, Alem-i Sübyan, Millet gazetesi ve Kahire'de En-Nahda gibi yayınlarla da sesini duyurduğunu, Nikolay İlminskiy ile mücadele ederek galip geldiğini belirtti. Gaspıralı'nın dil ve kültür mücadelesinde, İlminskiy'nin her lehçeye ayrı alfabeler verilmesini teklif ettiğini hatırlattı. Gaspıralı'nın Cedid mektepleriyle eğitim reformuna öncülük ettiğini, 1884'te açılan ilk okuldan 1914'e kadar yaklaşık 5 bin okulun Türk çocuklarına çağdaş eğitim verdiğini, 1893'ten itibaren kız çocukları için de okullar açıldığını vurguladı. Gaspıralı'nın siyasi hayatına, belediye başkanlığından partilere uzanan mücadelesine ve 38 kitap, kitapçık ve yüzlerce makalelik güçlü mirasına değindi. Ersoy, Gaspıralı'nın Türk dünyasının ortak sorumluluğu olduğunu ve onun mirasına sahip çıkılması gerektiğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı. Türk Dünyası Parlamenterler Vakfı Başkanı Dr. Abdullah Çalışkan da Gaspıralı'nın fikirlerinin güncelliğini koruduğunu belirtti.
