ABD ile İran arasında İsviçre'de gerçekleşen kritik müzakerelerde sürpriz bir gelişme yaşandı. Taraflar, nihai bir anlaşmaya ulaşmak için 60 günlük bir yol haritası üzerinde uzlaşırken, Washington yönetiminden İran menşeli petrol ürünlerinin satışına yönelik 21 Ağustos'a kadar geçerli olacak geçici bir izin çıktı.
60 GÜNLÜK YOL HARİTASI VE GEÇİCİ LİSANS
Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda ilerleyen görüşmeler, nihai bir anlaşma için yol haritası üzerinde anlaşılmasıyla sonuçlandı. Bu gelişmenin hemen ardından ABD Hazine Bakanlığı, İran'dan çıkarılan ham petrol ve petrokimya ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışına 21 Ağustos tarihine kadar geçici olarak izin veren bir genel lisans yayımladı. Bu lisans, geçen hafta Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakat zaptının bir parçası olarak yürürlüğe girdi. Mutabakat kapsamında ABD, İran menşeli ham petrol, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatının yanı sıra bankacılık, sigorta ve taşımacılık gibi ilgili tüm hizmetlere muafiyet tanıdı. Bu onaylanan işlemler, İran menşeli petrol ve petrokimya ürünlerinin ABD'ye ithalatını da kapsıyor; ancak Kuzey Kore veya Küba ile yapılan işlemleri kapsam dışı bırakıyor.
MÜZAKERELERDE İLERLEME, BÖLGEDE GERİLİM
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, nükleer müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini doğrulayarak, bölgede gerilimi azaltmak, ateşkesi sağlamak ve Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak için bir mekanizma oluşturulduğunu belirtti. Vance, "Herkesin kendini savunma hakkına sahip olmasını güvence altına almak istiyoruz ancak hiçbir çatışmanın büyümesini istemiyoruz" dedi. Öte yandan, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, teknik çalışma gruplarının kurulduğunu ve nihai bir anlaşmanın, mutabakat zaptının belirli maddelerinin uygulanması şartına bağlı olduğunu vurguladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise İsviçre'deki görüşmelerin olumlu ve yapıcı geçtiğini, tarafların 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmak için yol haritası ve denetim sağlayacak üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştığını duyurdu. Buna rağmen, Hürmüz Boğazı'ndaki durum belirsizliğini koruyor. İran Devrim Muhafızları'nın boğazı yeniden kapatma tehdidi, bölgeden geçen gemi sayısında keskin bir düşüşe neden oldu. Diplomatik gelişmelerin piyasalara yansımasıyla petrol fiyatları yüzde 2'ye yakın değer kaybederek Brent petrolün varil fiyatı 80 doların altına geriledi.
TEKNİK MÜZAKERELER BAŞLIYOR, HÜRMÜZ BELİRSİZ
İran, teknik müzakerelere başlamak için kendi şartlarını sundu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekai, nihai anlaşmaya giden yolun, mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmasına bağlı olduğunu belirtti. Ayrıca, Lübnan'daki durumu izlemek üzere bir "çatışma çözümü hücresi" mekanizması kurulacağı ifade edildi. Katar ve Pakistan'dan yapılan ortak açıklamada da teknik müzakerelerin devamı için mekanizma kurulduğu teyit edildi. Ancak, bu diplomatik adımlara rağmen Hürmüz Boğazı'ndaki durum hala kritikliğini koruyor. İran'ın olası bir kapanma tehdidi, bölgedeki gerilimin devam ettiğini gösteriyor. Bu durum, küresel enerji piyasalarında fiyat dalgalanmalarına yol açarken, analistler Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeleri yakından izliyor.
