İran'da 28 Aralık'ta Tahran'ın Kapalı Çarşı'sında başlayan ve ekonomik sıkıntılarla tetiklenen protestolar, hızla rejim karşıtlığına dönüşerek ülke geneline yayıldı. Gösteriler 18. gününe girerken, bilanço korkunç bir hal aldı. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na (HRANA) göre, hayatını kaybedenlerin sayısı 2 bin 550'ye, yaralı sayısı 1134'e, gözaltına alınanların sayısı ise 18 bin 434'e ulaştı. BBC Farsça Servisi'ne konuşan görgü tanıkları, gerçek ölü sayısının bildirilenden çok daha yüksek olabileceğini ve dışarı çıkmanın ölüm riski taşıdığını ifade ediyor.
TRUMP'IN KARARSIZLIĞI VE HEDEF LİSTESİ
Washington Post'un haberine göre, Beyaz Saray'a yakın kaynaklar, ABD Başkanı Donald Trump'ın kamuoyundaki tehditkâr tavrına rağmen özel görüşmelerde kararsız göründüğünü belirtiyor. Bazıları Trump'ı Haziran'daki bombalamalardan öncekinden daha az coşkulu olarak tanımlarken, bir diğeri İran'a saldırma durumunu 'yazı tura atma' olarak nitelendirdi. Eski bir ABD yetkilisine göre, Trump geçen hafta askeri seçenekler ve senaryolar hakkında bilgilendirildi. Bu senaryolar arasında İran'ın altyapısına siber saldırılar, protestocuların iletişim engellerini aşmaya yönelik önlemler ve İran'ın baskıcı güvenlik servisleriyle bağlantılı hedeflere yönelik saldırılar yer alıyor. Ancak, yönetimin düşünce tarzına aşina bir kaynak, bölgede misilleme riski olmadan tam teşekküllü bir askeri saldırı için yeterli kaynak bulunmadığını, çünkü kaynakların büyük kısmının Venezuela'ya destek için çekildiğini söyledi.
KÖRFEZ ÜLKELERİNİN İKNA ÇABASI VE SENARYOLAR
Wall Street Journal'ın haberine göre, Suudi Arabistan, Umman ve Katar gibi Körfez ülkeleri, Trump yönetimini İran'a olası bir saldırıdan vazgeçirmeye çalışıyor. Bu ülkeler, bir saldırının petrol piyasalarını sarsacağını ve ABD ekonomisine zarar vereceği konusunda uyarıda bulunuyor. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol trafiğinin aksamasından ve bölgesel istikrarsızlıktan endişe ediyorlar. Suudi yetkililere göre, Riyad yönetimi, İran'a olası bir çatışmaya karışmayacaklarını ve ABD'nin hava sahalarını kullanmasına izin vermeyeceklerini garanti etti. Diğer yandan, İngiliz The Telegraph gazetesinin analizine göre, Beyaz Saray'ın masasında dört temel senaryo bulunuyor: Devrim Muhafızları üslerine sınırlı saldırılar, daha geniş çaplı bir harekât, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'e suikast veya alıkoyma, ve siber saldırılar ile Starlink terminalleri aracılığıyla kesintisiz internet sağlama.
SON GELİŞMELER VE ULUSLARARASI TEPKİLER
ABD Başkanı Trump, Truth Social'den yaptığı paylaşımda İranlı protestoculara destek vererek, 'yardım yolda' mesajı iletti ve İranlı yetkililerle görüşmeleri iptal ettiğini açıkladı. Ayrıca, protestocuların idam edilmesi durumunda çok sert önlemler alacaklarını belirtti. İran Adli Tıp Kurumu Başkanı, hayatını kaybeden çoğu protestocunun kesici aletlerle veya av tüfeğiyle vurularak öldürüldüğünü açıkladı. ABD'nin Tahran Sanal Büyükelçiliği, ABD vatandaşlarına İran'dan hemen ayrılmaları yönünde güvenlik uyarısı yayımladı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise, İran rejiminin ancak şiddetle ayakta kalabildiğini ve son günlerini yaşadığını ifade etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu açıklamaya karşılık Almanya'nın insan hakları sicilini eleştirdi.