Hollandalı yarı iletken üreticisi Nexperia, Çindeki üretim merkezine kritik öneme sahip yonga plakası (wafer) sevkiyatlarını ani bir kararla durdurdu. Bu gelişme, küresel otomobil üreticilerini şimdiden etkisi altına alan çip kıtlığını daha da derinleştirebileceği endişesini taşıyor.
TEDARİK KRİZİ DERİNLEŞİYOR
Reutersın incelediği ve müşterilere gönderilen bir mektuba göre, 29 Ekim tarihli bu karar, Nexperianın Çinin güneyindeki Guangdong eyaletine bağlı Dongguan kentindeki tesisine yapılan wafer tedarikini 26 Ekim itibarıyla sona erdirdi. Geçici CEO Stefan Tilger imzalı mektupta, kararın temel nedeninin "yerel yönetimin, üzerinde anlaşılan sözleşmesel ödeme koşullarına uymaması" olduğu vurgulandı. Nexperianın bu adımının arkasında, 30 Eylülde Hollanda hükümetinin şirketin kontrolünü Çinli sahibi Wingtech Technologyden devralması sonrası yaşanan gerilim yatıyor. Hollanda hükümeti, teknolojinin Wingtech tarafından kötüye kullanılabileceği endişesiyle şirketin Çinli CEOsunu görevden almıştı. Bu durum, Nexperianın Çindeki iştiraki ile anlaşmazlığa yol açtı. Hollandalı üretici, daha önce ABD doları gibi yabancı para birimleriyle yapılan ödemelerin artık yalnızca Çin yuanı ile gerçekleştirilmesi şartını koşmuştu. Nexperia, otomotiv ve tüketici elektroniği sektörlerinde yaygın olarak kullanılan çiplerin büyük bir kısmını Hollandada üretiyor ve bu ürünlerin yaklaşık %70i Çinde paketlenerek çoğunlukla distribütörlere satılıyor. Mektupta yer alan ifadeler, durumun ciddiyetini ortaya koyuyor: "Ticari olarak mümkün olduğu sürece sevkiyatlara devam ettik, ancak mevcut akışı sürdürmek artık gerekçelendirilemez. Sözleşmesel yükümlülükler tamamen yerine getirilmedikçe wafer tedarikini yeniden başlatamayız. Nexperia, müşterilerimize arzın devamı için alternatif çözümler geliştiriyor." Şirket, bu kararın Dongguan tesisinden veya Çin pazarından tamamen çekilme anlamına gelmediğini belirtirken, soruna çözüm bulma konusunda kararlı olduklarını ekledi. Ayrıca, Nexperianın finansal olarak Wingtechten bağımsız olduğunu ve ondan sermaye temin etmediğini de açıkladı. Nexperia sözcüsü mektubun gönderildiğini doğrularken, Çin ve Wingtech yetkililerinden ise henüz bir yanıt gelmedi. Hollanda hükümeti sözcüsü, wafer sevkiyatının durdurulmasının "şirketin kendi ticari kararı" olduğunu belirtti. Devlet müdahalesinin sadece "üretim kapasitesinin korunmasına yönelik" olduğunu ve günlük operasyonlarla ilgisi bulunmadığını söyledi. Sözcü, Hollandanın Avrupa ülkeleri, Avrupa Komisyonu ve Çinli yetkililerle "yapıcı bir çözüm için görüşmeler yürüttüğünü" açıkladı. Mahkeme belgeleri, Hollanda hükümetinin el koyma kararının, ABDnin Wingteche ihracat kısıtlaması getirmesinin ardından alındığını ortaya koyarken, Hollandalı yetkililer gerekçe olarak "yönetim zafiyetlerini" gösterdi. Çin Ticaret Bakanlığı ise 4 Ekimde Nexperianın Çinden çip ihraç etmesini yasaklamıştı. Otomotiv endüstrisi temsilcileri, bu gelişmenin üretim üzerinde yaratabileceği etkiler konusunda uyarıda bulundu. Stellantis, durumu izlemek için bir "kriz masası" kurduğunu duyururken, Japon otomobil üreticisi Nissan ise Kasım ayının ilk haftasına kadar üretimde aksama yaşamadan yetecek kadar çipe sahip olduğunu açıkladı. Bu arada, iki hafta öncesine kadar birkaç Çin kuruşuna mal olan bazı Nexperia ürünlerinin fiyatı, son günlerde 2 ila 3 yuana çıkarak 10 kattan fazla arttı.
