Uluslararası sismoloji merkezlerinin verilerine göre, dünyadaki doğal afet kaynaklı ölümlerin yarısından fazlası depremlerden kaynaklanıyor. Bu ürkütücü istatistik, deprem bilincinin önemini ve olası afetlere karşı hazırlıklı olmanın gerekliliğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
DEPREMLERİN YIKICI ETKİSİ
Yer kabuğundaki kırılmalar sonucu oluşan titreşimlerin dalgalar halinde yayılmasıyla meydana gelen depremler, tektonik, volkanik ve çöküntü olmak üzere üçe ayrılıyor. ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) verilerine göre, her yıl yaklaşık 500 bin deprem meydana geliyor, ancak bunların sadece 100 bini hissediliyor ve 100'ü ciddi hasarlara yol açıyor. UNDRR ve Afetlerin Epidemiyolojisi Araştırma Merkezi (CRED) tarafından hazırlanan rapora göre, 2000-2019 yılları arasında doğal afet kaynaklı can kayıplarının yüzde 58'i depremlerden kaynaklandı. Bu dönemde hayatını kaybeden 1,23 milyon kişinin en az 700 bini depremler nedeniyle yaşamını yitirdi. Bu rakamlar, depremlerin küresel çapta ne denli büyük bir tehdit oluşturduğunu açıkça ortaya koyuyor.
CAN KAYBI AÇISINDAN EN RİSKLİ BÖLGELER VE ÜLKELER
Dünyadaki depremlerin büyük çoğunluğu, Pasifik Okyanusu'ndaki "Ateş Çemberi" olarak bilinen 40 bin kilometrelik sismik bölgede ve Hindistan, Nepal, Pakistan gibi ülkeleri kapsayan "Alp-Himalaya Deprem Kuşağı"nda meydana geliyor. Doğu Akdeniz ve Türkiye de Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları gibi aktif bölgeleri barındırıyor. Grönland, Kanada'nın iç kesimleri, Afrika'nın büyük bölümü ve Avustralya gibi bölgeler düşük riskli görünse de, bu durum büyük depremlerin olmayacağı anlamına gelmiyor. Gem tarafından oluşturulan Küresel Sismik Risk Haritası'na göre, yıllık ortalama can kaybı açısından en riskli ülkeler Çin, Pakistan, Türkiye, Hindistan ve İran olarak öne çıkıyor. Bu ülkeler, depremlerin yıkıcı etkilerine karşı daha hazırlıklı olmaları gereken yerler olarak belirlenmiş durumda.
TARİHİN EN ÖLÜMCÜL DEPREMLERİ
Tarih boyunca kaydedilen en ölümcül depremler, insanlık tarihinde derin izler bıraktı. 22 Mayıs 1960'ta Şili'de meydana gelen 9,5 büyüklüğündeki deprem, 1655 kişinin ölümüne, 3 bin kişinin yaralanmasına ve 2 milyon kişinin evsiz kalmasına neden oldu. Ancak en yıkıcı deprem, 1556'da Çin'de meydana gelen ve yaklaşık 830 bin kişinin hayatını kaybettiği sarsıntı olarak kayıtlara geçti. Benzer şekilde, 1976'da Çin'de meydana gelen başka bir deprem de 250 binden fazla can kaybına yol açtı. Türkiye'de ise 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler, 53 bin 537 kişinin hayatını kaybetmesiyle "yüzyılın felaketi" olarak nitelendirildi ve son 100 yılın en ölümcül depremi olarak kayda geçti.
