Greenpeace, Çernobil Nükleer Santrali'ndeki radyasyon kalkanının kontrolsüz bir şekilde çökmesi durumunda radyoaktif sızıntı riskinin artabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Greenpeace'ten kritik uyarı
Greenpeace, Ukrayna'daki Çernobil Nükleer Santrali'nde iç radyasyon kalkanının kontrolsüz bir şekilde çökmesi halinde çevreye radyoaktif madde yayılma riskinin artabileceğini açıkladı. Kuruluşun yayımladığı raporda, mevcut koruma sisteminin tam olarak işlevini yerine getiremediği vurgulandı. 1986 yılında, o dönem Sovyetler Birliği'ne bağlı olan Ukrayna'da Çernobil reaktörlerinden biri patlamış ve Avrupa'nın büyük bölümüne yayılan radyasyon nedeniyle on binlerce kişi tahliye edilmişti. Patlamanın ardından reaktör kalıntıları, aceleyle inşa edilen çelik ve beton karışımı kalkan ile kapatılmış ve daha sonra bunun üzerine modern ve yüksek teknoloji ürünü 'Yeni Güvenli Muhafaza' yapısı inşa edilmişti.
Dış kalkan hasar gördü
Ukrayna yönetimi, Rusya'nın 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana Çernobil sahasının defalarca hedef alındığını öne sürüyor. Geçen yıl düzenlenen bir saldırının dış koruma kabuğunu deldiği belirtiliyor. Greenpeace raporuna göre, yapılan bazı onarım çalışmalarına rağmen kalkanın 'koruma işlevi tam olarak yeniden sağlanamadı.' Bu durum, özellikle iç yapının çökmesi halinde radyoaktif sızıntı riskini artırıyor.
İçeride devasa miktarda radyoaktif madde var
Greenpeace Ukrayna'nın kıdemli nükleer uzmanı Shaun Burnie, içeride son derece tehlikeli materyaller bulunduğuna dikkat çekti. Burnie, 'Kalkan içinde dört ton yüksek derecede radyoaktif toz, yakıt parçacıkları ve çok büyük miktarda radyoaktivite var. Bu nedenle bir çökme felaket olur.' dedi. Mevcut koşullarda dış kabuğun da tam anlamıyla onarılamadığını belirten Burnie, bunun tasarlandığı gibi işlev göremediğini ve radyoaktif salım ihtimalinin sürdüğünü ifade etti. Uzmanlara göre, iç yapının kontrolsüz çökmesini önlemek için riskli ve dengesiz bölümlerin sökülmesi gerekiyor. Ancak savaş koşulları bu tür çalışmaların önünde ciddi engel oluşturuyor. Burnie, 'Rus füzeleri hala Çernobil üzerinden geçiyor. Bu şartlarda güvenli çalışma yürütmek mümkün değil.' dedi. Santral Direktörü Sergiy Tarakanov da bölgedeki durumun 'çok tehlikeli' olduğunu belirtti. Tarakanov, 'Bir roket doğrudan yapıya değil, 200 metre yakınına bile düşse, deprem benzeri bir etki yaratır ve iç kabuğun çökme riskini artırır.' ifadelerini kullandı.
Onarım maliyeti yüz milyonlarca euro
Fransa, geçen ay yaptığı açıklamada, 2025'teki Rus saldırısının ardından Çernobil'deki koruyucu kubbenin onarımı için yaklaşık 500 milyon euro gerektiğini duyurmuştu. Greenpeace ise mevcut risklerin azaltılması için acil müdahale ve kapsamlı teknik çalışmaların şart olduğu uyarısında bulunuyor.
