ABD'nin İran'a yönelik olası askeri müdahalesine dair beklentiler artarken, bu durumun sınır ötesi çatışmalardan küresel enerji krizine kadar uzanan yedi farklı senaryoyu tetikleyebileceği belirtiliyor. Bir son dakika anlaşması sağlanamaması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırı emri vermesi durumunda, bölge ve dünya için belirsizlikler hakim.
Sınırlı Saldırılar ve Rejim Değişikliği İhtimali
Bu senaryoya göre, ABD hava ve deniz kuvvetleri, İran Devrim Muhafızları'nın üsleri, balistik füze tesisleri ve nükleer altyapısını hedef alarak rejimin zayıflatılmasını ve zamanla demokratik bir yönetime geçişini amaçlayabilir. Ancak uzmanlar, Irak ve Libya'daki müdahalelerin ardından yaşanan kaos ve istikrarsızlık göz önüne alındığında, bu ihtimalin oldukça düşük olduğunu düşünüyor.
Rejim Ayakta Kalır ve Politikalarını Yumuşatır
'Venezuela modeli' olarak adlandırılan bu senaryoda, sınırlı bir ABD müdahalesi rejimi geri adım atmaya zorlayabilir. İran'ın bölgedeki milis gruplara desteğini azaltması, nükleer ve balistik füze programlarını sınırlandırması veya protestolara yönelik baskıyı gevşetmesi gibi adımlar beklenebilir. Ancak 47 yıllık köklü bir yönetim yapısına sahip olan İran İslam Cumhuriyeti'nin bu yönde radikal bir dönüşüm göstermesi pek olası görülmüyor.
Rejim Çöker ve Askeri Yönetim Gelir
Birçok gözlemciye göre en muhtemel senaryo budur. Rejimin halk nezdindeki meşruiyet kaybına rağmen, ülke genelindeki güçlü güvenlik aygıtı bugüne kadar protestoların sonuç vermesini engelledi. ABD saldırılarının ardından oluşacak bir kaosta, İran'ın Devrim Muhafızları kökenli bir askeri yönetim tarafından idare edilmesi gündeme gelebilir.
İran, ABD ve Müttefiklerine Misilleme Yapar
Tahran yönetimi, olası bir saldırıya karşı misilleme yapma tehdidinde bulundu. İran, ABD donanmasıyla doğrudan bir çatışmadan kaçınsa da, balistik füzeler ve İHA'larla Körfez'deki ABD üslerini ve müttefik ülkelerin altyapılarını hedef alabilir. Bahreyn, Katar ve Ürdün gibi ülkeler risk altında olabilir.
Basra Körfezi Mayınlanır
İran'ın 1980-88 İran-Irak Savaşı'nda olduğu gibi deniz mayınları döşemesi, küresel ticaret için büyük bir tehdit oluşturabilir. Dünyanın en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın kapanması veya riskli hale gelmesi, enerji fiyatlarında ciddi bir artışa neden olabilir. Boğaz, küresel LNG ve petrol ticaretinin önemli bir bölümünü barındırıyor.
Bir ABD Savaş Gemisi Batırılır
ABD Donanması'nın en çok çekindiği senaryolardan biri, İran'ın 'sürü saldırısı' taktiğiyle savunma sistemlerini aşmasıdır. Çok sayıda patlayıcı yüklü İHA ve hızlı botun eş zamanlı kullanımıyla bir ABD savaş gemisinin batırılması veya mürettebatın esir alınması, Washington için büyük bir prestij kaybı anlamına gelir. Geçmişteki USS Cole ve USS Stark saldırıları, bu riskin tamamen teorik olmadığını gösteriyor.
Rejim Çöker, Ülke Kaosa Sürüklenir
Bölge ülkelerini en çok endişelendiren senaryo budur. Rejimin çökmesi halinde İran'ın Suriye, Yemen veya Libya benzeri bir iç savaşa sürüklenmesi ve silahlı çatışmaların yayılması ihtimali bulunuyor. Yaklaşık 93 milyon nüfusa sahip ülkede yaşanacak bir kaosun, büyük bir insani kriz ve mülteci dalgası yaratmasından korkuluyor. Uzmanlar, ABD'nin 'itibar kaybı' korkusuyla harekete geçerek sonu öngörülemeyen bir savaşı başlatması riskine dikkat çekiyor.
