Gaziantep'in gözbebeği, Zeugma Antik Kenti'nin en nadide eserlerinden 'Çingene Kızı' mozaiğiyle ilgili yıllardır süren bir bekleyiş sona erdi. ABD'de olduğu tespit edilen ve büyük kompozisyonun eksik parçalarından biri olan 13. panel, titiz diplomatik ve bilimsel çalışmalar sonucunda nihayet anavatanına geri döndü.
ULUSLARARASI TAKİP VE BİLİMSEL KANITLAR SONUÇ VERDİ
Grenoble Alpes Üniversitesi'nden araştırmacı Djamila Fellague'nin çalışmalarıyla eserin büyük kompozisyona ait olabileceği ihtimali belirdi. Çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulan panelin varlığı, Zeugma Kazı Başkanı Kutalmış Görkay tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığı'na iletildi. Bakanlık uzmanlarının detaylı incelemeleri, panelin kullanılan malzemeleri, geometrik desenleri ve kesme izleri açısından 'Çingene Kızı' mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla birebir örtüştüğünü ortaya koydu. Bu somut bilimsel veriler, Amerikan İç Güvenlik Birimi'ne sunularak eserin iadesi talep edildi. Türkiye ile ABD arasındaki ikili anlaşmalar ve Zeugma'nın geçmişte kaçak kazılara maruz kalmış olması gibi kriminolojik deliller de iade sürecini güçlendirdi. Daha önce 2018'de iadesi sağlanan 12 parça da bu talebi hukuken destekledi.
TARİHİ MİRASIMIZ YURDA DÖNDÜ
Amerikan İç Güvenlik Birimi'nin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik panel, Chicago Başkonsolosluğu'na teslim edildi ve Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye'ye getirildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu önemli gelişmeyi sosyal medya hesabından duyurarak, "Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık." ifadelerini kullandı. Bakan Ersoy, emeği geçen tüm ulusal ve uluslararası bilim insanlarına, kurumlara ve çalışanlara teşekkür ederek, "Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz." mesajını verdi. Kamu kaynağı harcanmadan uluslararası iş birliğiyle sağlanan bu iade, eserin ait olduğu Zeugma Mozaik Müzesi'nde yeniden sergilenmesiyle taçlanacak.
BÜYÜK KOMPOZİSYON YENİDEN BİR ARAYA GELİYOR
Gaziantep'in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti'nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan yaklaşık 9,25 x 13,50 metrelik devasa taban mozaiği, 'Çingene Kızı' olarak bilinen Maenad başı tasviriyle sanat tarihine damga vurmuştu. Bu 13. panelin de eklenmesiyle, yıllarca eksik kalan bu muazzam eserin bütünlüğü büyük ölçüde sağlanmış olacak. Süreç tamamlandıktan sonra Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nden Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi'ne nakledilecek olan panel, ait olduğu büyük kompozisyonla kavuşacak.
