Kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin geldiği son nokta, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) yapay zeka destekli yeni uygulaması KAŞİF ile gözler önüne serildi. Daha önce kural tabanlı sistemlerle sürdürülen mücadele, artık makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojilerini kullanan KAŞİF ile bambaşka bir boyuta taşındı.
YENİ NESİL MÜCADELE: YAPAY ZEKA DESTEKLİ KAŞİF
TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü ve GİB Teknoloji iş birliğiyle geliştirilen KAŞİF, önceden belirlenmiş kurallara bağlı kalmaksızın, devasa veri kümelerini günlük olarak analiz ederek riskli durumları otomatik olarak tespit ediyor. Bu sayede mükelleflerin davranışlarındaki en ufak değişimler dahi anında algılanıyor ve her yeni veri ışığında riskli mükellefler daha hassas bir şekilde belirleniyor. Bu teknolojik sıçrama, sahte fatura düzenleme gibi yasa dışı faaliyetlere karşı caydırıcı bir etki yaratmayı hedefliyor.
GÜNLÜK MİLYONLARCA MÜKELLEF RADARDA
Büyük veri platformlarında çalışan ve günde yaklaşık 4 milyon mükellefi analiz eden KAŞİF, on terabaytlarca veriyi mercek altına alıyor. Mükellefiyet bilgileri, faturalar, tahakkuk ve tahsilat detayları, ithalat-ihracat işlemleri, beyannameler, bildirimler, işletme kapasitesi, çalışan sayısı ve demirbaşlar gibi sayısız kritere ilişkin veriyi işleyen uygulama, riskli durumları günlük olarak raporluyor. Uygulamanın ilk günlerinden itibaren elde edilen bulgular dikkat çekici. Örneğin, toptan ticaretle uğraşan ancak hiçbir alım yapmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen bir mükellef ile kuruluşundan sadece 5 gün sonra 50 milyon lira tutarında 5 sahte fatura kesen bir başka mükellef tespit edildi. Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira değerinde fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin ise gerçek bir ticari faaliyet yürütmeden, tamamen sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu ortaya çıktı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu son teknoloji uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir dönemi başlattığını vurgulayarak, tüm mükellefleri yasal sınırlar içinde kalmaya davet etti.
