ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Tahran arasında aylardır devam eden çatışmanın sona erdirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşmanın büyük ölçüde şekillendiğini bildirdi.
BARIŞ MEMORANDUMU DETAYLARI
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, ABD, İran ve bölgedeki çeşitli ülkeler arasında yürütülen görüşmelerde kaydedilen önemli ilerlemeleri duyurdu. Taslak anlaşmanın, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine açılmasını, İran'a yönelik bazı yaptırımların hafifletilmesini ve geniş kapsamlı bir barış sürecinin başlatılmasını öngördüğü belirtiliyor. Sürece ayrıca Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Bahreyn gibi ülkelerin de dahil olduğu ifade ediliyor.
KRİTİK MÜZAKERELER
Müzakerelerdeki en büyük anlaşmazlık noktası Hürmüz Boğazı'nın statüsü. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolu, savaşın patlak vermesiyle fiilen kapanmıştı. İran, boğaz üzerindeki egemenlik hakkını savunurken, ABD tam serbest geçiş talep ediyor. İkinci bir önemli konu ise İran'ın nükleer programı. ABD ve İsrail, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını isterken, Tahran yönetimi programın yalnızca sivil enerji amaçlı olduğunu savunuyor. Daha önce imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde İran, uranyum zenginleştirme oranını yüzde 3,67 ile sınırlamayı kabul etmişti. Ancak Trump, 2018 yılında ABD'yi bu anlaşmadan çektiğinden beri süreç oldukça karmaşık bir hal aldı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, nükleer silah üretmeyi hedeflemediklerini ve bu konuda güvence vermeye hazır olduklarını belirtti.
İRAN'DAN TEMKİNLİ MESAJLAR
Tahran yönetimi, görüşmeleri doğrulasa da Trump’ın açıklamalarına temkinli bir yaklaşım sergiliyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, son teklifin yalnızca genel prensipleri belirleyen bir “çerçeve anlaşma” niteliğinde olduğunu bildirdi. Çeşitli kaynaklardan alınan bilgilere göre olası anlaşma, sadece ABD-İran ilişkileri için değil, küresel enerji piyasaları ve Ortadoğu dengeleri için de kritik öneme sahip. Anlaşma sürecinin üç aşamada ilerlemesi bekleniyor: Önce savaşın sona erdirilmesi, ardından Hürmüz Boğazı krizi çözülecek ve kalıcı barış için geniş kapsamlı müzakerelere geçilecek.
