Tarih kitaplarında insanlık tarihinin ilk pandemisi olarak geçen Justinian Vebası, artık yazılı kayıtların ötesinde bilimsel kanıtlarla doğrulandı. ABD, Hindistan ve Avustralya'dan bir araştırma ekibi, Ürdün'ün antik Jerash kentinde yapılan bir toplu mezar kazısında, bu hastalığa neden olan Yersinia pestis bakterisinin genomunu keşfetti.
BİLİMSEL KANITLAR ORTAYA ÇIKTI
M.Ö. 541–750 yılları arasında yaşanan ve 100 milyondan fazla insanın ölümüne yol açtığı düşünülen Justinian Vebası, tarihçiler tarafından tarihin en ölümcül pandemilerinden biri olarak kabul ediliyor. Araştırma ekibi, bu konuda bugüne kadar doğrudan genetik kanıt bulunmadığını, sadece yazılı kaynaklara sahip olunduğunu belirtti. Ekip, bu çalışmayla hastalığın biyolojik kanıtını ortaya koyduklarını vurguladı.
KARANLIK BİR DÖNEMİN IŞIĞA ÇIKMASI
Justinian Vebası, Batı Avrasya'da kaydedilen ilk bubonik veba pandemisi ve 14. yüzyıldaki Kara Ölüm'ün öncüsü olarak biliniyor. Bu hastalık, Roma İmparatoru I. Justinian'ın imparatorluk otoritesini yeniden tesis etmeye çalıştığı bir dönemde Akdeniz dünyasını etkilemişti. Pandeminin ölümcülüğü, sosyal ve ekonomik etkileri ve yayılma yolları yıllardır tartışılıyor. Bazı çalışmalar ise Justinian Vebası'nın etkisinin abartıldığını ve hatta COVID-19 öncesinde 'mevsimsel grip benzeri' olduğunu öne sürmüştü.
TARİHÇİLERİN GÖRÜŞLERİ
Cambridge Üniversitesi'nden tarihçi Profesör Peter Sarris, bu tür araştırmaların yeni genetik kanıtları görmezden geldiğini, yanıltıcı istatistikler kullandığını ve antik metinleri yanlış yorumladığını belirtiyor. Sarris, bazı tarihçilerin hastalık gibi dış etkenlerin insan toplumunun gelişiminde büyük rol oynadığı fikrine mesafeli olduğunu ve bu nedenle 'veba şüpheciliği'nin son yıllarda çokça tartışıldığını ifade etti. Araştırma, Justinian Vebası'nın sadece tarihsel bir olay değil, insanlık tarihinin seyrini değiştiren ciddi bir sağlık krizinin ilk kanıtı olduğunu ortaya koydu.