İran'da 1979 yılında Şah'ın ABD'ye sığınmasıyla başlayan Amerikan karşıtlığı, Tahran'daki ABD Büyükelçiliğinin işgaliyle tarihin en uzun diplomatik krizlerinden birine dönüştü. Bu olay, devrim yanlısı öğrencilerin 4 Kasım 1979'da elçiliği ele geçirmesiyle 52 Amerikalının 444 gün rehin tutulmasına yol açtı. İran-ABD ilişkilerindeki kırılma, 'Büyük Şeytan' söylemiyle sembolleşti ve dünya çapında büyük yankı uyandırdı.
KRİZİN BAŞLANGICI VE REHİNE TUTULMASI
1970'lerin sonunda Şah rejiminin insan hakları ihlalleri ve ekonomik sorunları, Humeyni liderliğindeki muhalefeti güçlendirdi. Şah'ın devrilmesinin ardından ABD'ye kaçması, İran'da öfkeyi artırdı ve öğrenciler elçiliği işgal ederek 66 kişiyi rehin aldı. Kadınlar, Afrika kökenli 13 Amerikalı ve bir hasta kısa sürede serbest bırakılırken, kalan 52 kişi 444 gün boyunca tutuldu. Humeyni'nin desteğiyle bu eylem, İran içinde popüler hale geldi.
ABD'NIN BAŞARISIZ MÜDAHALESİ
ABD Başkanı Jimmy Carter, krize diplomatik ve ekonomik yaptırımlarla yanıt verdi, ancak sonuç alınamayınca askeri bir operasyon denendi. 'Kartal Pençesi Operasyonu' olarak bilinen bu girişim, 24 Nisan 1980'de kum fırtınası ve teknik sorunlar nedeniyle başarısız oldu; en az 8 asker hayatını kaybetti. Kriz, Carter'ın popülaritesini düşürdü ve Ronald Reagan'ın zaferini kolaylaştırdı, ardından rehineler 20 Ocak 1981'de serbest bırakıldı. İran-ABD ilişkileri bu krizle kalıcı hasar gördü, yaptırımlar uygulanırken İran ABD karşıtı politikalarını sürdürdü. Krizin mirası, günümüzde hala etkili ve Trump dönemiyle gerginlik zirveye ulaştı, nükleer anlaşmaların bile ilişkileri tamir edemediği görüldü.