ABD Başkanı Donald Trump'ın 'anlaşmaya çok yakınız' açıklaması sonrası gözler Tahran'a çevrildi. İran'ın, Amerika Birleşik Devletleri tarafından sunulan 14 maddelik barış önerisine bu hafta içinde yanıt vermesi bekleniyor. Bölgesel kaynaklar, Tahran yönetiminin Washington'ın kapsamlı teklifini bugün karara bağlamayı hedeflediğini bildiriyor.
ABD'NİN ŞARTLARI VE İRAN'IN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Anlaşma sağlanırsa, İran ve ABD'nin İslamabad veya Cenevre'de buluşmak üzere hazırlıklara başlayacağı konuşuluyor. ABD'nin şartları oldukça net: İran'ın nükleer silah üretmeyeceğini resmen taahhüt etmesi, Fordo, Natanz ve İsfahan'daki nükleer tesislerini tamamen devre dışı bırakması ve nükleer zenginleştirme faaliyetlerini yirmi yıl boyunca dondurması isteniyor. Ayrıca, Tahran'ın elindeki 450 kilogram yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu başka bir ülkeye teslim etmesi de anlaşmanın ana maddelerinden. Bu kritik malzemenin gideceği yer henüz netleşmese de, geçmişte Rusya bu konuda gönüllü olmuştu.
EKONOMİK VE STRATEJİK BOYUTLAR VE SAVAŞ TEHDİDİ
Anlaşmanın küresel enerji piyasaları ve stratejik koridorlar üzerindeki etkisi büyük olacak. Trump yönetimi, nükleer şartların kabulü karşılığında İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını kaldırmayı vaat ederken, İran'dan da Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamalarını sona erdirmesi ve geçiş trafiğini açması bekleniyor. Trump, nükleer kısıtlamaların katılığına vurgu yaparak, 'yüzde dört seviyesinde bile uranyum zenginleştirmeye izin verilmeyeceğini' belirtti. Yeraltı tesislerinin de hiçbir şekilde işletilmeyeceğine dair taahhüt vermesi gerektiğini ekledi. Ancak Trump, bu teklifin reddedilmesi durumunda askeri müdahalenin daha önce görülmemiş bir şiddette olacağı uyarısında bulunarak, 'Eğer İran kabul etmezse bombalama daha önce hiç görülmemiş kadar yüksek ve şiddetli bir seviyede olacaktır' dedi. Müzakerelerin diplomatik takvimi, Trump'ın Çin ziyareti öncesinde netleşebilir.
