Küresel güç mücadelesi artık sadece enerji kaynakları veya askeri teknolojilerle sınırlı değil; tohumlar ve genetik kaynaklar da stratejik bir rekabet alanı haline geldi. İklim değişikliği, azalan ekilebilir alanlar ve artan gıda talebi, tohumları ulusal egemenliğin ve jeopolitik dengelerin kritik bir unsuru yaptı. Bu alandaki mücadele, ekonomik rekabeti aşarak, tohumlara ve ekim alanlarına yönelik bir savaşa dönüştü, küresel şirketlerin de dahil olduğu bir mücadeleye.
60 MİLYAR DOLARLIK Pazar
60 milyar doları aşan küresel tohum pazarında konsolidasyon hızla artıyor. Bayer (Monsanto'yu satın aldı), Corteva Agriscience (Dow ve DuPont'un birleşmesiyle oluştu) ve Syngenta, milyarlarca dolarlık Ar-Ge yatırımlarıyla pazarı domine ediyor. Bu şirketler, patent hakları ve genetik teknoloji üzerindeki tekelcilikleriyle birçok ülkeyi kendilerine bağımlı hale getiriyor, gıda güvenliğini dış baskılara açık hale getiriyor.
TOHUM DİPLOMASİSİ
Ülkeler, verimi yüksek ve hastalıklara dayanıklı yeni çeşitler geliştirmek için büyük Ar-Ge yatırımları yapıyor. Bu yarış, sadece tarımı geliştirmekle kalmıyor, aynı zamanda bir tohum diplomasisi aracı olarak da kullanılıyor. Rusya'nın Kırım işgali ve Batı'nın tepkisi, ABD ve Rusya arasındaki tahıl mücadelesini gösteriyor; Çin'in Afrika'daki ilgisi de aynı gerçekle açıklanabilir. Ülkeler, tohumlarını kullanarak diğer ülkelerin tarım ve gıda politikalarını etkileyebiliyor. Tahıl, artık askeri teknoloji veya enerji kaynakları kadar stratejik öneme sahip.
MEZOPOTAMYA'NIN ÖNEMİ
ABD düşünce kuruluşlarının raporları, ABD'nin Orta Doğu'ya olan ilgisinin sadece enerjiyle açıklanamayacağını gösteriyor. İsrail ile stratejik ortaklığın temelinde, bölgenin verimli toprakları bulunuyor. İsrail'in yayılmacı politikalarının arkasında, Mezopotamya'nın kadim tarım mirası yatıyor. ABD'nin Irak, Suriye ve İran'daki senaryoları, küresel şirketlerin tohum ve gıda üretimi çıkarlarına hizmet ediyor. ABD'nin Orta Doğu ülkeleriyle yaptığı serbest ticaret anlaşmaları, Amerikan şirketlerinin bölge pazarlarına girmesini kolaylaştırıyor. Çin ise yerli firmalarını destekleyerek dışa bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Türkiye ise bu küresel rekabetin merkezinde yer alıyor; zengin atalık tohum mirası, modern tohum ıslahı için önemli bir kaynak. Son 20 yılda sertifikalı yerli tohum üretimi 145 bin tondan 1,4 milyon tona yükseldi. Uluslararası tohumluk ticareti son 25 yılda 10 kat arttı, 1970'li yılların sonunda yaklaşık 1 milyar dolar olan ticaret hacmi, 2012'de 10,5 milyar dolara ulaştı. Günümüzde dünya tohumluk üretim değeri yaklaşık 60 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.
