Su ayak izi, bireylerin, toplumun veya kuruluşların su kaynaklarını kullanımının toplam ölçüsüdür. Bu ölçüm, doğrudan (içme suyu, duş alma) ve dolaylı (gıda ve ürün üretimi) su kullanımını kapsar. Üç temel bileşen hesaplanır: yeşil su (yağmur suyu), mavi su (nehir, göl, yeraltı suyu) ve gri su (atık suyun temizlenmesi için gereken su).
SU AYAK İZİNİ AZALTMAK İÇİN ÖNERİLER
Kırmızı et tüketimini azaltmak ve sebzeye yönelmek, su tasarrufu için önemlidir. Tarımsal üretimin büyük bölümünde hayvan yemi yetiştiriciliği yapılıyor. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Coğrafya Bölümü öğretim görevlisi Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı, bitkisel beslenmeye geçişin su ayak izini azaltacağını, ancak amacın beslenme alışkanlıklarını yargılamak değil, su kaynaklarını verimli kullanmayı sağlamak olduğunu vurguluyor. Doç. Dr. Yavaşlı, 1 kg sığır eti için yaklaşık 15 bin litre, 1 kg buğday için ise 1500 litre su kullanıldığını belirtiyor.
ENDÜSTRİYEL HAYVANCILIĞIN ETKİLERİ
Doç. Dr. Yavaşlı, Türkiye'deki en büyük sorunun, suyun en kıt olduğu bölgelerde endüstriyel hayvancılığın ve su-obur yem bitkileri üretiminin teşvik edilmesi olduğunu söylüyor. Bu durum, yer altı ve yüzey sularında muazzam bir baskı oluşturuyor. İstanbul'da İSKİ'nin çalışmalarıyla 2022'de yüzde 33.5 olan su kayıp oranı 2023'te yüzde 18.3'e düşürüldü. Ancak Türkiye genelinde su kayıpları ortalama yüzde 40 seviyelerinde. Bu oranların düşürülmesi için altyapı yenilenmesi, kaçak tespit teknolojilerinin yaygınlaştırılması ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gerekiyor. Her 10 litre sudan yaklaşık 4 litresi borularda kayboluyor. 2014 yılında yürürlüğe giren yönetmelik ve 2015'teki tebliğ ile belediyelere su kayıplarını azaltma hedefleri konulmuştu, ancak bu hedeflere tam olarak ulaşılamadı. FAO verilerine göre, 1961'den 2023'e kadar dünya genelinde et üretimi 5 kat, Türkiye'de ise 10 kat arttı.