İngiltere'deki tarihi Blenheim Sarayı'nın bahçesinde yıllarca lalelerin altında, bir dönem de fıskiye haznesi olarak kullanılan sıradan bir mermer saksının, aslında 1800 yıllık gerçek bir Roma lahiti olduğu ortaya çıktı. Yüz binlerce turistin ve uzmanın gözü önünde böylesine değerli bir tarihi eserin saksı olarak kullanılması, akılalmaz bir 'göz önünde saklanma' hikayesini gün yüzüne çıkardı.
Milyonluk Eser Saksı Olarak Kullanılmış
2017 yılında saray koruma uzmanları ve personeli, bahçede yer alan ve bir su sarnıcına cıvatalanmış mermer panelin, MS 3. yüzyıla ait lüks bir taş tabutun ön yüzü olduğunu tespit etti. Yaklaşık 2 metre uzunluğunda ve 400 kilogram ağırlığındaki bu devasa mermer panelin, Roma İmparatorluğu'nun görkemli döneminde oldukça varlıklı bir Romalı için özel olarak yapıldığı belirlendi. Üzerindeki ince işçilikli kabartmada, şarap ve eğlence tanrısı Dionysos'un, mitolojik kahraman Herkül ve Ariadne ile birlikte tasvir edildiği görüldü. Uzmanlar, nadide esere o dönem için yaklaşık 400.000 Dolar değer biçti. Cliveden Conservation'dan Nicholas Banfield, eserin fıskiyeden gelen su ve dış etkenlere maruz kalmasına rağmen şaşırtıcı derecede sağlam kaldığını belirtti.
Herkesin Bildiği Ama Kimsenin Söylemediği Sır
'Blenheim Lahiti' olarak adlandırılan bu eserin en ilginç yanı ise arkeoloji dünyası için aslında hiç de gizemli veya kayıp olmamasıydı. Dünya genelindeki büyük müzeler ve akademisyenler, bu lahitin varlığından asırlardır haberdardı. 1530 yılından önce İtalyan sanatçı Battista Franco Veneziano'nun bu sahneyi defterine çizdiği biliniyor ve bu çizim şu an Almanya'daki Städel Müzesi'nde sergileniyor. Ayrıca, ABD'deki Metropolitan Sanat Müzesi'nde de 16. yüzyıla ait bir başka çizimi bulunuyor. Eser, 1882 yılında Adolf Michaelis'in 'Büyük Britanya'daki Antik Mermerler' adlı akademik kitabında da açıkça yer alıyordu. Hatta 2010 yılında sarayı gezen sıradan bir turist bile TripAdvisor'a yüklediği fotoğrafa, 'Roma lenos (küvet şekilli) lahtine benzeyen bir çiçek tarhı' notunu düşmüştü. Oxford Üniversitesi'nden antik çağ tarihçisi Christopher Dickenson, bu durumun 'psikolojik bir yanılsama' olduğunu belirterek, 'Onu gören ve ne olduğunu anlayan her uzman, Blenheim Sarayı'ndaki yetkililerin zaten ellerinde ne olduğunun bilincinde olduğunu varsaydı. Ben de dahil herkes sustu çünkü bildiklerini sanıyorduk' açıklamasında bulundu. Tarihi eser, 2016 yılında sarayı ziyaret eden bir antik çağ uzmanının personeli sert bir dille uyarmasıyla ancak fark edilebildi. Saksı rolünden emekli edilen lahit, titiz bir restorasyonun ardından sarayın içinde özel bir alana yerleştirildi. Ancak 19. yüzyılda sarayın sahibi olan 5. Marlborough Dükü'nün bu paha biçilmez Roma lahtini nereden ve nasıl İngiltere'ye getirdiği hala sırrını koruyor.