ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmaların Hürmüz Boğazı'nı fiilen ulaşıma kapatması, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarik zincirinde büyük bir krizi tetikledi. Savaşın, dünyanın en büyük LNG ihracatçısı Katar'a sıçramasıyla birlikte, Asya ve Avrupa pazarlarında gaz fiyatları rekor seviyelere ulaştı.
SON GEMİLER YOLDA, SONRASI BELİRSİZ
Ortadoğu'dan ayrılan ve yaklaşık 10 gün içinde varış noktalarına ulaşması beklenen son LNG gemilerinin ardından küresel arzın tamamen durabileceği uyarısı yapılıyor. Bağımsız nakliye acentesi Affinity'nin Financial Times'a (FT) verdiği bilgilere göre, şu anda Asya'ya giden tek bir LNG kargosu ve Avrupa'ya doğru ilerleyen altı gemi bulunuyor. Uzmanlar, ithalatçı ülkelerin bu arz şokunu derinden hissetmeye hazırlandığını belirtiyor.
KATAR'IN TESİSLERİ VURULDU, YIKIM BÜYÜK
Krizin merkezinde, küresel LNG ihtiyacının yaklaşık %20'sini karşılayan Katar yer alıyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma hamlesiyle başlayan gerilim, tesislerin doğrudan hedef alınmasıyla daha da büyüdü. İsrail'in, İran ve Katar'ın ortaklaşa işlettiği Güney Pars doğal gaz sahasını hedef almasının ardından, İran da Katar'ın Ras Laffan LNG ihracat tesislerine füze saldırıları düzenledi. Forbes'un analizine göre, bu ay içinde küresel beklenen arzın %14'üne denk gelen 5,8 milyon ton LNG buharlaştı. Katar Enerji Bakanı, Ras Laffan'daki hasar nedeniyle toplam üretim kapasitesinin %17'sinin (yılda yaklaşık 13 milyon ton) önümüzdeki 3 ila 5 yıl boyunca kullanılamayacağını ve 'mücbir sebep' ilan edilebileceğini duyurdu.
PİYASALAR KARIŞTI, ASYA VE AVRUPA RADİKAL ADIMLAR ATIYOR
Ras Laffan saldırısının ardından Avrupa ve İngiltere'deki gaz fiyatları hızla fırladı. Asya'da spot LNG fiyatları ikiye katlanarak MMBtu başına 20-23 dolar seviyelerine çıkarken, Avrupa'nın referans fiyatı Hollanda TTF vadeli işlemleri de %100'lük bir artış gösterdi. CNN'in Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Avrupa'ya gitmesi planlanan en az 11 LNG gemisi, rotasını daha yüksek fiyatlı Asya pazarlarına çevirdi. Katar gazına bağımlı olan Japonya ve Güney Kore, nükleer ve kömür enerjisine dönüş yapmayı planlıyor. Tayvan, enerji açığını kapatmak için adımlar atsa da ciddi elektrik kesintileri riskiyle karşı karşıya. Çin ise spot piyasa alımları yerine yerel kömür ve gaz üretimine odaklanacak. Kısa vadede çözüm görünmezken, ABD ve Avustralya'daki tesisler tam kapasite çalışıyor. Petrolün aksine küresel bir "stratejik LNG rezervi" sisteminin olmaması krizi derinleştiriyor ve uzmanlar, bu yıl için beklenen küresel LNG arz fazlasının tamamen ortadan kalktığını belirtiyor.
