Akademisyen ve Haber7.com yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, 'Ortadirek çökmesin…' başlıklı yazısıyla toplumun ekonomik ve sosyal omurgası haline gelen orta direğin günümüzdeki durumuna dikkat çekti.
'ORTADİREK' KAVRAMININ TARİHSEL KÖKENİ VE ANLAMI
Rahmetli Turgut Özal ile birlikte hayatımıza giren 'ortadirek' kavramı, uzun yıllar boyunca geniş bir toplumsal kesimin, memur, emekli, işçi ve küçük esnaf gibi grupların ekonomik ve sosyal statüsünü ifade etmek için kullanıldı. Sevimli bir kavram olarak dilimize yerleşen bu tanım, genellikle haline şükreden, kimseye muhtaç olmayan, bir ev ve araba hayali kurup gerçekleştiren insanların oluşturduğu geniş bir topluluğu kapsıyordu. Ancak son zamanlarda yaşanan ve 'emekli otelleri' gibi haberlerle somutlaşan durumlar, bu kavramın temsil ettiği kesimin giderek daha kırılgan bir hale geldiğini gösteriyor.
ORTADİREĞİN TOPLUMSAL VE EKONOMİK ÖNEMİ
Prof. Dr. Avşar'a göre 'ortadirek' kavramı, toplumların sosyal, ekonomik ve kültürel yapılarında hem sembolik hem de işlevsel bir yere sahip. Çadır mimarisinden gelen bu benzetme, bir yapının ayakta kalmasını sağlayan ana direğin toplumdaki karşılığını, yani düzeni taşıyan ve istikrarı mümkün kılan kesimi ifade ediyor. Bu kesim, toplumun yükünü taşıyan, üretimle tüketim arasındaki döngüyü sürdüren, hukukun, adaletin, sosyal dayanışmanın ve ekonomik faaliyetin omurgasını oluşturan geniş kitleyi simgeliyor. Ortadireğin güçlü olması, ekonomik istikrar, artan iç tüketim, piyasa dengelerinin dayanıklılığı, toplumsal güven, fırsat eşitliği ve adalet duygusu gibi pek çok olumlu gelişmeyi beraberinde getiriyor. Aynı zamanda siyasal denge unsuru olarak aşırılıklara karşı tampon görevi görüyor ve fikir çeşitliliği ile demokratik kültürün köklenmesini sağlıyor.
ORTADİREĞİN GÜÇLENMESİ VE KORUNMASI İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR
Bir toplumun ilerleyebilmesi için ortadireğin genişliği ve sağlığı belirleyici rol oynuyor. Bunun oluşabilmesi için nitelikli eğitim imkanları, istihdam ve gelir güvencesi, sağlam hukuki çerçeve, vergi adaleti, üretime dayalı ekonomi ve toplumsal dayanışma kültürü gibi yapısal şartlar gerekiyor. Ancak bir kez oluşmuş ortadirek, kendiliğinden kalıcı olmuyor. Alım gücünün korunması, enflasyonun dizginlenmesi, kurumsal güvenin sürdürülmesi, istihdamın niteliğinin artırılması, gençlerin yukarı doğru hareket edebilmesi, göç ve fırsat eşitsizliğinin azaltılması gibi konularda sürekli dikkat ve özen gösterilmesi gerekiyor. Ortadireğin zayıflaması durumunda ise toplumun bütün dengesi bozuluyor, kırılganlık artıyor, ekonomik çöküntü kaçınılmaz hale geliyor ve siyasi yapıda istikrarsızlık baş gösteriyor. Avşar, Türkiye'de orta direğin durumunun son yıllarda belirgin biçimde değiştiğini ve bu değişimin dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
