ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim, küresel enerji piyasalarında adeta bir domino etkisi yaratarak kömür fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu. Bölgedeki enerji akışına yönelik artan riskler, özellikle Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ve doğal gaz arzına dair endişeleri tetikleyerek gaz fiyatlarını yukarı çekti. Bu durum, artan sevkiyat maliyetleri ve taşımacılıktaki gecikmelerle birleşince kömür fiyatlarında da benzeri görülmemiş artışları beraberinde getirdi.
KÖMÜR FİYATLARINDA TARİHİ REKORLAR
Küresel ölçekte referans alınan Newcastle ve Rotterdam borsalarında kömür fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Asya'da referans alınan Newcastle kömür vadeli işlemleri, 27 Şubat'ta ton başına 115,80 dolardan kapanırken, 9 Mart'ta 138 dolara kadar yükselerek Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. 10 Mart kapanış fiyatı ise ton başına 133,65 dolar olarak kaydedildi. Benzer bir tablo API2 Rotterdam Kömürü'nde de görüldü; 27 Şubat'ta ton başına 106 dolar olan kapanış fiyatı, 9 Mart'ta 132 dolara fırlayarak Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. 10 Mart kapanışı ise ton başına 121 dolar oldu.
YAKIT İKMALİ VE ENERJİ GÜVENLİĞİ SORUNU
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, jeopolitik krizin doğal gaz fiyatlarını keskin bir şekilde artırdığını ve bunun Avrupa Birliği'nde mart ayında doğal gaz santrallerinden üretilen elektriğin maliyetini yüzde 51 artırdığını belirtti. Alparslan, gazdan elektrik üretiminin pahalılaşmasının üreticileri kömüre yönlendirdiğini ve bu yakıt ikamesinin kömür fiyatlarının yükselmesinde önemli bir rol oynadığını vurguladı. Alparslan, yenilenebilir enerji kaynaklarının her yıl daha ucuz ve güvenli hale geldiğini belirterek, fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların ve jeopolitik şoklara karşı kırılganlığın, ithalata bağımlı ülkeler için enerji güvenliği risklerini artırdığını ifade etti. Türkiye'nin de kömürden ürettiği elektriğin büyük kısmını ithal kömürden karşıladığını ve bu durumun yenilenebilir enerjinin stratejik önemini artırdığını ekledi. Ulusal Enerji Analizi Merkezi Araştırmacısı Lars Schernikau da kömür fiyatlarındaki artışta, doğal gaz fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra sevkiyat rotalarının uzaması ve artan navlun maliyetlerinin etkili olduğunu belirtti. Schernikau, jeolojik ve jeopolitik koşullara bağlı olarak ülkelerin çeşitli enerji kaynaklarından oluşan bir portföye sahip olması gerektiğini ve kömürün enerji karışımından tamamen çıkarılmasının elektrik sistemlerini daha pahalı ve daha az güvenilir hale getireceğini savundu.
