Soğuk Savaş'ın en gergin zamanlarında bile nükleer silahlanma yarışını sınırlamak için masaya oturan ABD ve Rusya, şimdi son köprüyü de yıkmak üzere. The Week dergisinden alınan bilgilere göre, iki nükleer güç arasındaki son silah kontrol anlaşması olan New START, 5 Şubat 2026'da sona erecek. Habere göre, ne Washington ne de Moskova, anlaşmanın yerini alacak yeni bir düzenleme için şu ana kadar resmi bir görüşme bile yapmadı.
TRUMP'TAN NET MESAJ: DAHA İYİSİNİ YAPARIZ
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Eylül ayında her iki tarafın da nükleer başlık sayısını 1.550 ile sınırlayan New START limitlerine 12 ay daha gönüllü olarak uymasını önermişti. Bu teklife henüz resmi yanıt vermeyen ABD Başkanı Donald Trump, The New York Times'a verdiği röportajda konuya dair net bir tutum sergiledi. Trump, "Eğer süresi dolarsa, dolar. Biz sadece daha iyi bir anlaşma yaparız" dedi. The Japan Times'a göre Batılı güvenlik analistleri, Putin'in bir yıllık 'centilmenlik anlaşması' önerisi konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bazıları, anlaşmanın fiilen devam etmesinin taraflara yeni bir yol haritası çizmek için zaman kazandıracağını ve nükleer istikrar sinyali vereceğini savunuyor. Eski savunma planlamacısı Greg Weaver'a göre ise bu durum, Rusya'nın New START kapsamına girmeyen 'Burevestnik' seyir füzesi ve 'Poseidon' torpidosu gibi silahları geliştirmeye devam etmesine göz yummak anlamına geliyor. Ayrıca Rusya'nın 2023'ten beri denetçileri kabul etmemesi, şeffaflığı imkansız hale getiriyor.
NÜKLEER ENVANTERDE ZİRVE RUSYA'NIN
Dünyadaki nükleer başlıkların yaklaşık yüzde 87'si hâlâ bu iki ülkenin elinde bulunuyor. Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu (FAS) verilerine göre güncel tahminler şöyle: Rusya'da yaklaşık 5.459 nükleer başlık, ABD'de ise yaklaşık 5.177 nükleer başlık mevcut. Hızla büyüyen bir envantere sahip olan Çin'in elinde ise yaklaşık 600 başlık olduğu tahmin ediliyor. Pentagon, Çin'in 2030 yılına kadar bin başlığı aşmasını bekliyor.
ÜÇLÜ MASA ÇIKMAZI VE RİSKLER
Trump yönetimi, yapılacak yeni bir anlaşmaya Çin'in de dahil edilmesini şart koşuyor. Ancak Pekin, cephaneliğinin ABD ve Rusya'nın yanında oldukça küçük kaldığı gerekçesiyle bu talebi 'gerçek dışı ve mantıksız' bularak reddediyor. Habere göre Rusya ise sürece NATO üyeleri İngiltere ve Fransa'nın da dahil edilmesini istiyor; bu da müzakereleri tam bir çıkmaza sürüklüyor. Eski Rus müzakereci Nikolai Sokov, mevcut atmosferde çok taraflı bir nükleer anlaşmanın 'çıkmaz sokak' olduğunu belirterek, önceliğin yeni bir anlaşmadan ziyade 'yanlışlıkla çıkabilecek bir nükleer savaşı önleyecek risk azaltma önlemlerine' verilmesi gerektiğini vurguladı. New START anlaşması, ABD'nin Sovyet Rusya ile 1991'de ve Rusya Federasyonu ile 1993'te imzaladığı Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşmaları'nın (START 1 ve START 2) uzantısı niteliğinde olup, Washington ile Moskova arasında yürürlükteki son nükleer anlaşma özelliğini taşıyor. Anlaşma, uzun menzilli nükleer silah başlıklarına ve füzelere kısıtlama getiriyor.