Çoğu insan, kendilerine zarar veren kişilerle arkadaşlığını sürdürmeyi tercih edebilir veya olumsuz durumları seçebilir. Peki, bunun altında yatan gerçek neden nedir? Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Hakan Türkçapar, bu konuya ışık tutuyor.
UYUMSUZ DURUM SEÇİMİ: KENDİ KENDİMİZE KURDUĞUMUZ TUZAKLAR
Amsterdam Üniversitesi'nden Renée Visser ve Arnoud Arntz'ın 'uyumsuz durum seçimi' olarak adlandırdığı bu durum, arkadaşlıklar, romantik ilişkiler ve iş hayatı gibi yaşamın birçok alanını kapsıyor. Araştırmacılar, bilişsel davranışçı perspektiften, insanların neden çoğu kişinin kolayca kaçındığı tehlikeli durumları seçmeye devam ettiğini inceliyor. Bu durum, kişinin duygusal ve bedensel acı çekme olasılığını artırırken, yeni travmalar yaşama riskini de yükseltiyor. Örneğin, çocukluklarında istismar yaşamış kişilerin yetişkinlikte benzer özelliklere sahip kişilerle ilişkiye girmesi, bu durumu açıklayan örneklerden biri.
NEDEN BÖYLE DAVRANIRIZ? DÖRT ANA AÇIKLAMA
Bu davranışın altında yatan dört temel açıklama öne sürülüyor. Birincisi, geçmiş travmaları çözme girişimi. Çocukluklarında sevgi ve onay görmemiş kişiler, duygusal olarak mesafeli eşlerle ilişkiye girerek, onlardan sevgi ve onay alma umudu taşıyabilirler. İkincisi, alışkanlık ve tanıdık olanın çekiciliği. Olumsuz deneyimler yaşamış kişiler, bu tür ortamları normal olarak algılayıp, bilinmezliğin yarattığı kaygıdan kaçınmak için benzer durumları tercih edebilirler. Üçüncüsü, tutarlı kalma isteği. Düşük benlik saygısı olan kişiler, kendi algılarıyla uyumlu durumları seçebilirler. Son olarak, dikkat dağıtma. Uyumsuz durumlar, kişinin kendi gerçek sorunlarından uzaklaşmasını sağlayabilir.
ÇÖZÜM YOLLARI VE ARAŞTIRMA ÖNEMİ
Terapistlerin klinik gözlemlerine göre, başarılı tedavi süreçleri sonrası hastaların kendileri için daha iyi tercihler yapmaya başladıkları görülüyor. Araştırmacılar, bu alanda daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. Kontrollü psikoterapi çalışmaları ve sağlıklı tercihler yapan kişilerin incelenmesi, bu konuda önemli ipuçları sağlayabilir. Kendi tuzaklarımızı anlamak, hem psikolojik sağlığımız hem de ilişkilerimiz için büyük önem taşıyor.