Meta'nın iç belgeleri, şirketin kullanıcı güvenliği yerine reklam gelirlerini önceliklendirdiğini ve Çin kaynaklı dolandırıcı reklamlara göz yumarak yılda milyarlarca dolar kazandığını iddia ediyor. Bu durum, teknoloji devinin etik sorumlulukları hakkında ciddi tartışmaları da beraberinde getiriyor.
ÇİN'DEN YÜKSEK GELİR, YÜKSEK RİSK
Meta'nın 2024 yılı için Çinli reklamverenlerden elde ettiği yaklaşık 18 milyar dolarlık gelirin önemli bir kısmının, yani 3 milyar doların üzerinde bir meblağın dolandırıcılık, yasa dışı kumar ve platform kurallarına aykırı diğer içeriklerden sağlandığı öne sürülüyor. Çin'de Meta platformları yasaklı olmasına rağmen, Çinli şirketlerin yabancı kullanıcılara yönelik reklam yayınlamasına izin verilmesi, Meta için önemli bir gelir kapısı oluşturmuş durumda. Ülke, şirketin küresel gelirinin yaklaşık %11'ini karşılıyor.
"EN BÜYÜK DOLANDIRICILIK İHRACATÇISI" OLARAK TANIMLANAN ÇİN
Reuters'ın incelediği ve Meta'nın çeşitli departmanları tarafından hazırlanan belgeler, Çin'in Meta platformlarındaki dolandırıcılık reklamlarının dünya genelindeki en büyük kaynağı olduğunu ortaya koyuyor. Şirket içi sunumlarda Çin, Meta tarafından "en büyük dolandırıcılık ihraç eden ülke" olarak tanımlanıyor. Belgelerde, Çin kaynaklı dolandırıcı reklamların küresel toplamın yaklaşık dörtte birini oluşturduğu belirtiliyor. Bu durumdan etkilenenler arasında Tayvan'da sahte sağlık ürünleri alan tüketicilerden, ABD ve Kanada'da yatırım dolandırıcılığıyla birikimlerini kaybedenlere kadar geniş bir kitle bulunuyor.
ÖZEL AYRICALIKLAR VE UYGULANMAYAN ÖNLEMLER
Meta'nın Çin'deki reklam satışlarının büyük bir kısmını 11 büyük ajans üzerinden yürütmesi ve bu ajanslara tanınan özel korumalar (beyaz liste gibi) dikkat çekiyor. Bu sistem kapsamında, şüpheli reklamlar otomatik olarak kaldırılmak yerine insan incelemesine alınıyor ve bu süreç günlerce sürebiliyor, hatta bazen hiç yapılmıyor. Belgelerde bu durumun dolandırıcıların amaçlarına ulaşması için yeterli süre sağladığı açıkça belirtiliyor. Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in müdahalesiyle dolandırıcılıkla mücadele ekibinin çalışmalarının durdurulduğu ve alınan önlemlerin rafa kaldırıldığı da belgelerde yer alıyor. Bu durumun ardından yasaklı reklamların oranının yeniden yükseldiği ifade ediliyor.
