ABD ile İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaş 35. gününü geride bırakırken, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla tetiklenen küresel enerji krizi etkisini artırarak sürdürüyor. Petrol fiyatları 109 dolar civarında seyrederken, Amerikan yatırım bankası JPMorgan, petrolün kısa vadede 130 dolara, Hürmüz Boğazı'nın açılmaması halinde ise 150 doların üzerine çıkabileceği yönünde çarpıcı tahminlerde bulundu.
Küresel Finans Piyasalarında Dalgalanma
Artan enerji maliyetleri ve kur baskısı, küresel merkez bankalarını ABD tahvillerini satmaya itti. New York Federal Reserve verilerine göre, yabancı resmi kurumların tahvil varlıkları 82 milyar dolar azalarak 2.7 trilyon dolara geriledi ve bu, 2012'den bu yana en düşük seviye olarak kaydedildi. Türkiye dahil birçok petrol ithalatçısı ülke, artan maliyetlerle mücadele etmek ve para birimlerini desteklemek için rezerv satışlarını hızlandırdı. Bu durum, değerli metaller üzerinde de satış baskısı yaratarak altın ve gümüş fiyatlarında düşüşe neden oldu. Altının onsu yüzde 1.79 değer kaybederken, gümüş fiyatları yüzde 7'den fazla gerileyerek ons başına 70 doların altına indi.
E-ticaret ve Gıda Fiyatlarında Artış Tehlikesi
Artan enerji maliyetleri e-ticaret sektörünü de olumsuz etkiledi. Amazon, İran savaşı sonrası dizel fiyatlarındaki yüzde 46'lık artış nedeniyle ABD ve Kanada'daki satıcılara yönelik lojistik hizmetlerine yüzde 3,5 yakıt ek ücreti getireceğini duyurdu. Bu artışın teslimat maliyetlerini yükseltmesi ve nihai ürün fiyatlarına yansıması bekleniyor. ABD'de savaş öncesinde 2 dolar civarında olan benzinin galon fiyatı 4.1 dolara, mazot fiyatları ise gabon başına 5.5 dolara yükseldi. Bu durum, Asya'da da akaryakıt kıtlığına bağlı şiddet olaylarını tetikleyerek Bangladeş, Pakistan ve Hindistan gibi ülkelerde benzin istasyonlarına yönelik saldırı ve yağmalarda artışa yol açtı. Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi de İran savaşının etkisiyle mart ayında aylık bazda yüzde 2.4, yıllık bazda ise yüzde 1 arttı. Tahıllar, et, süt ürünleri, bitkisel yağlar ve şeker gibi tüm emtia gruplarındaki fiyat endeksleri, Orta Doğu'daki çatışmaların tırmanmasıyla bağlantılı artan enerji fiyatlarına tepki olarak yükseldi. Uluslararası buğday fiyatları yüzde 4.3, bitkisel yağ fiyat endeksi yüzde 5.1, et fiyat endeksi yüzde 8 ve şeker fiyat endeksi ise yüzde 7.2 artış göstererek enflasyonist baskıları artırdı. Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme'nin tarifeleri durdurma kararının ardından ilaç ithalatına yüzde 100'e varan gümrük vergisi getirirken, çelik, alüminyum ve bakır ithalatına da %25 ek vergi uygulayarak küresel ticaret üzerinde ek baskı oluşturdu.