Küresel gübre piyasası, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması nedeniyle çalkantılı bir dönemden geçiyor. Hem gübre üretiminin merkezi hem de ticaret aksının kalbinde yer alan bu sorunun, ülkeleri yeni kaynak pazarlar aramaya ittiği belirtiliyor. Eldeki stokların yanı sıra Rusya'dan bir miktar gübre alan Türkiye'nin, Fas ve Cezayir ile de temaslarda bulunduğu öğrenildi. Mevcut stokların sonbahara kadar yeterli öngörülse de, yeni ekimler için şimdiden hazırlık yapıldığı ifade ediliyor.
Hürmüz Boğazı'nın Etkisi ve Tedarik Zincirindeki Daralma
ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından İran'ın bölgedeki ABD üsleri ve Körfez ülkelerinin kritik noktalarını hedef almasıyla oluşan savaş ortamı, tarımsal üretimin geleceğini tehdit etmeye devam ediyor. İran'ın geçişlere kapattığı Hürmüz Boğazı, küresel gübre tedarik zincirinde yaklaşık yüzde 40'lık bir daralmaya yol açıyor. Bu durum, çeşitli gübrelerde fiyatların hızla yükselmesine neden olurken, ülkeler mevcut stoklarıyla hareket edip yeni kaynaklar arayışına giriyor.
Türkiye'nin Gübre İhtiyacı ve Alınan Önlemler
Türkiye'nin yıllık 7 milyon ton gübre ihtiyacının yaklaşık 5 milyon tonu ithal ediliyor. Savaşın tıkadığı Körfez Bölgesi ve Asya geçişleri nedeniyle bu bölgelerden yapılan geçişler zorlaşırken, Türkiye'nin jeopolitik konumu sayesinde farklı kaynaklara ulaşma ihtimali yükseliyor. Sektörden edinilen bilgilere göre, bazı hammaddelerde ihracatı yasaklayan Rusya'dan daha önce gübre tedarik eden Türkiye'nin, Cezayir ve Fas ile de görüşmeler yürüttüğü belirtiliyor. Yurtiçinde gübredeki tedarik ve fiyat artışını dengelemek amacıyla gübre ihracatı durdurulmuş, ithal üre ve ardından azotlu ile kompoze gübrelerin gümrük vergileri sıfırlanmıştı. Bu adımlar, küresel arzın daralmasıyla yaşanan fiyat artışlarını bir nebze olsun kontrol altına almayı hedefliyor. Gübre Üreticileri İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (GÜİD) Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Uzunoğlu, mevcut stokların sonbahara kadar yeterli olacağını öngördüklerini belirtse de, fiyat artışlarının önemli bir maliyet kalemi olacağının altını çizdi.