Nadir bulunan elementler arasında, gram fiyatı bakımından altını geride bırakan Kaliforniyum (Cf), yüksek üretim maliyeti ve stratejik önemiyle dikkat çekiyor.
KALİFORNİYUM'UN ÖZELLİKLERİ
Doğada saf halde bulunmayan ve sentetik bir radyoaktif element olan Kaliforniyum, dünyadaki en pahalı maddelerden biri olarak kabul ediliyor. İlk kez 1950 yılında Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de sentezlenen bu element, periyodik tabloda 98 atom numarasıyla yer alıyor. Yüksek akıllı nükleer reaktörlerde sülfür ve küriyum gibi ağır elementlerin nötron bombardımanına tutulmasıyla elde ediliyor.
ÜRETİMİ VE KULLANIM ALANLARI
Yapay bir element olması nedeniyle üretimi oldukça sınırlı. Dünyada bu kapasiteye sahip yalnızca iki ana tesis bulunuyor: Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı ve Rusya’daki Atom Reaktörleri Araştırma Enstitüsü (RIAR). Kaliforniyum-252 izotopunun gram fiyatı, üretim zorluğu ve arz kısıtlılığı nedeniyle yaklaşık 25 milyon ile 27 milyon ABD doları arasında işlem görüyor. Ancak bu element, altın gibi kalıcı bir yatırım aracı olma özelliğine sahip değil. Kaliforniyum, çok güçlü bir nötron kaynağı olması nedeniyle kritik sanayi ve tıp alanlarında tercih ediliyor. Petrol ve madencilikte kuyuların derinliklerindeki su ve petrol katmanlarını ayırt etmek amacıyla kullanılırken; havacılık ve savunma alanında uçak parçalarındaki metal yorgunluğunu tespit eden nötron radyografisi sistemlerinde temel bileşen olarak görev yapıyor. Tıp dünyasında ise bazı kanser türlerinde tümörlerin doğrudan hedeflendiği radyoterapi uygulamalarında kullanılıyor. Kaliforniyum, yaydığı yoğun nötron radyasyonu nedeniyle insan sağlığı için oldukça tehlikeli. Bu elementin taşınması, depolanması ve kullanımı uluslararası nükleer denetim kuruluşlarının katı kurallarına tabi. Özel izinler ve ağır zırhlı muhafaza kapları olmaksızın bulundurulması suç teşkil etmekte ve hayati risk barındırıyor.