CNN'in üst düzey İranlı güvenlik kaynaklarına dayandırdığı çarpıcı bir habere göre, Tahran yönetimi, ham petrol ticaretini Çin yuanı ile yapma şartıyla Orta Doğu dışındaki 8 ülkeye Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş izni verme yönünde müzakereler yürütüyor. Bu stratejik hamle, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından birinde tam kapsamlı bir ablukadan, "seçici ve siyasi" bir geçiş sistemine doğru evrildiği şeklinde yorumlanıyor ve ABD ile Çin'i doğrudan karşı karşıya getirme potansiyeli taşıyor.
Yuan Şartıyla Yeni Bir Boğaz Kontrol Sistemi
CNN'in 17 Mart tarihli raporu, İran'ın mevcut askeri abluka önlemlerini sürdürürken, deniz trafiğini "Yuan" şartına bağlayan daha kapsamlı bir kontrol sistemi tasarladığını ortaya koyuyor. Müzakerelerin yapıldığı Orta Doğu dışından 8 ülkenin kimlikleri güvenlik gerekçesiyle gizli tutulsa da, yabancı basındaki haberler bazı ülkelerin bu şartı prensipte kabul ederek görüşmelere başladığına işaret ediyor. Yuan anlaşmalarının resmiyete dökülüp dökülmediği henüz netleşmese de, sahada önemli hareketlilikler gözlemleniyor. Pakistan ve Hindistan gibi ülkelerin ticari gemilerinin, İran donanmasının özel izni ve koruması altında olağandışı bir yakınlıkta seyrederek boğazı geçmeyi başardığı raporlandı.
Analistler: İran 'Özel Koridorlar' Açıyor
Batılı analistler, İran'ın doğrudan dron ve füze saldırıları yerine, müttefiklerine "özel koridorlar" açtığı görüşünde birleşiyor. CSIS Asya Denizcilik Şeffaflık Girişimi'nden Harrison Prettet, kıyı rotasının kullanımının İran'ın belirli gemilerin geçişini önceden onaylamasıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor. JP Morgan Analisti Natasha Caneva ise, bu durumun İran ile yapılan siyasi anlaşmalara ve tavizlere dayanan fiili bir boğaz kontrol sistemi yarattığını vurguluyor. Öte yandan, Çinli uzmanlar bu hamleye temkinli yaklaşıyor. Çin Halk Üniversitesi'nden Wang Yiwei, bu adımın tam ablukadan daha gerçekçi olduğunu ancak Çin'i istemediği jeopolitik çatışmaların merkezine sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. SCMP'ye konuşan isminin gizli kalmasını isteyen bir Çinli diplomatik uzman ise, İran'ın talebine boyun eğen ülkelerin ABD ve İsrail tarafından "siyasallaşmış" olarak görüleceği ve sert karşı önlemlerle yüzleşeceği konusunda uyarıyor.
