İran'da 28 Aralık 2025'te başlayan ve ülke geneline yayılan protestoların bilançosu, insan hakları örgütlerinin açıklamalarıyla giderek ağırlaşıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na (HRANA) göre, olaylarda 3 bin 919 kişi hayatını kaybetti ve 24 bin 669 kişi gözaltına alındı. HRANA, ölü sayısının daha önce 3 bin 308 olarak açıklandığını, ancak yeni vakaların doğrulanmasıyla bu rakamın arttığını bildirdi.
PROTESTO VE ŞİDDETİN ARKA PLANI
Protestolar, Tahran Büyük Çarşı'da esnafın yerel para biriminin değer kaybı ve ekonomik sorunlara tepkisiyle başladı, ardından birçok kente yayıldı. 8 Ocak'ta Tahran'da şiddetlenen olaylar sonrası İran yönetimi internet erişimini engelledi, ancak son günlerde kısmen ve sınırlı şekilde yeniden sağlandığı belirtiliyor. İranlı yetkililer, ölü ve yaralı sayısına ilişkin resmi açıklama yapmazken, terör örgütlerine mensup olduğu iddia edilen veya olayları provoke eden 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
HAMANEY'DEN SUÇLAMA VE İNSAN HAKLARI UYARILARI
İran lideri Ayatullah Ali Hamaney, 17 Ocak'ta yaptığı açıklamada, gösteriler sırasında 'İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin büyük hasara yol açtığını ve birkaç bin insanı öldürdüğünü' söyleyerek dış güçleri işaret etti. Öte yandan, bu ayın başında ortaya çıkan görüntülerde bir hastane önünde yığılan ceset torbaları şok etkisi yarattı. New York merkezli İran İnsan Hakları Merkezi (CHRI) ise 'toplu katliam' uyarısı yaparak, güvenlik güçlerinin protestocuları plastik mermi, saçma ve gerçek mermilerle vurduğunu, birçok kişinin özellikle gözlerinden hedef alındığını bildirdi.