Avrupa'daki çeşitli araştırma enstitülerinden bilim insanlarının temmuzda yayımladığı 'İklim Aşırılıkları, Gıda Fiyatı Sıçramaları ve Bunların Daha Geniş Toplumsal Riskleri' adlı çalışma, iklim değişikliğinin gıda fiyatlarına olan etkisini ortaya koydu. Çalışma, farklı ülkelerdeki iklim aşırılıklarına bağlı gıda fiyat artışlarını gösteren raporları bir araya getirdi. Bilim insanları, iklim değişikliğinden etkilenen tarım ürünlerinin coğrafi çeşitliliğine dikkat çekti.
İKLİM AŞIRILIKLARININ GIDA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Güney Avrupa'da 2022-2023 yıllarında yaşanan şiddetli kuraklık, Avrupa Birliği (AB) genelinde zeytinyağı fiyatlarının Ocak 2024'te bir yıllık süreçte yüzde 50 artmasına neden oldu. İngiltere'de ise 2024'ün başlarında yağışlı hava nedeniyle patates fiyatları yüzde 22 yükseldi. Doğu Asya'da 2024'teki sıcak hava dalgaları, Güney Kore ve Japonya'nın neredeyse tamamını, ayrıca Çin ve Hindistan'ın geniş bölgelerini etkileyerek Kore lahanasının fiyatını Eylül 2024'te, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 70, Japon pirincini ise yüzde 48 artırdı. Çin'de haziran ve ağustos aylarında sebze fiyatları yüzde 30 yükseldi. Vietnam'da Şubat 2024'teki sıcak hava dalgası sonrası robusta kahvesi fiyatları temmuzda yüzde 100 arttı. Endonezya'da 2023 kuraklığı pirinç fiyatlarını yüzde 16 yükseltti, Pakistan'da ise Ağustos 2022'deki sellerden sonra kırsal bölgelerde gıda fiyatları haftalar içinde yüzde 50 arttı. Hindistan'da Mayıs 2024'teki sıcak hava dalgası sonrası, yılın ikinci çeyreğinde soğan fiyatları yüzde 89, patates fiyatları ise yüzde 81 yükseldi. Güney Afrika'daki sıcak hava dalgası mısır fiyatlarını yüzde 36, Avustralya'daki 2022 selleri ise marul fiyatlarını yüzde 300 artırdı. Mart 2024'teki Güney Afrika sıcak hava dalgası nisan ayında mısır fiyatlarını yüzde 36 yükseltti. Etiyopya'da 2022 kuraklığı, Mart 2023'te gıda fiyatlarında yüzde 40'lık bir artışa yol açtı. ABD'de ise sebze fiyatları yüzde 80 arttı. Meksika'da 2023 kuraklığı, sonraki yılın başında meyve ve sebze fiyatlarında yüzde 20'lik bir artışa neden oldu.
KÜRESEL ETKİLER
İklim aşırılıkları, yerel etkilerin yanı sıra önemli gıda ürünlerinin küresel piyasa fiyatlarında da artışa yol açtı. Brezilya'daki 2023 kuraklığı küresel kahve fiyatlarını Ağustos 2024'te yüzde 55 yükseltti. Gana ve Fildişi Sahili'nde Şubat 2024'te yaşanan aşırı sıcaklık ve kuraklık ise küresel kakao fiyatlarını Nisan 2024'te bir yıl içinde yaklaşık yüzde 300 artırdı.
TOPLUMSAL RİSKLER
İklim kaynaklı gıda fiyatlarındaki yükselişler, düşük gelirli hane halklarının gıda güvenliğini doğrudan etkileyerek, hastalıklara karşı dirençsizliğe ve sağlık sistemi üzerinde ek yük oluşturarak kamu harcamalarını artırıyor. Ayrıca, gıda fiyatlarındaki artışlar genel enflasyonu yükseltiyor ve bu durum, gıda fiyatlarının enflasyon içindeki payının yüksek olduğu gelişmekte olan ülkeler için büyük bir risk oluşturuyor.
