Türkiye'de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık hale gelmesi ve bu durumun doğal kaynakların gereksiz tüketimine yol açması, ekonominin değerli bir ham madde kaynağını kaybetmesine neden oluyordu. Ancak hayata geçirilen DOA Sistemi ile bu döngü tersine çevriliyor.
DOA SİSTEMİ İLE DÖNGÜSEL EKONOMİYE GEÇİŞ
Öztürk, bir otelde düzenlenen basın toplantısında yaptığı açıklamada, DOA Sistemi'nin üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ederek yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandırdığını belirtti. Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 oranında bir azalma öngörüldüğünü ifade etti. Şu ana kadar 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi sisteme dahil olurken, sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673'e ulaştı. İlk 10 günde yaklaşık 20 milyon ambalaj vatandaşlar tarafından sisteme iade edildi ve mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı 2 milyonu aştı.
DEPOZİTO SİSTEMİ YAYGINLAŞIYOR
Vatandaşlar, DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabiliyor. Sistemin yaygınlaştırılması çalışmaları kapsamında, başlangıçta yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle yola çıkıldı. Hedef, ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurmak ve 2026 sonuna kadar en az 10 bin, 2027 sonuna kadar ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşmak. Marketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafeler de yıl sonuna kadar kademeli olarak sisteme entegre edilecek. Devletin burada sistemi düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda olduğu vurgulandı. Sistemin finansmanı ise kamu bütçesinden değil, piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlanıyor. Bu sistem, yerli teknoloji yatırımlarını ve yeni istihdam alanlarını da destekliyor.
ÇEVRESEL FAYDALAR VE EKONOMİK KATKI
DOA Sistemi, çevresel faydalarının yanı sıra sanayinin rekabet gücünü de artıracak. AB'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü gereği geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale gelmesiyle, bu sistem Türk sanayisinin uyumunu kolaylaştıracak ve ihracatçılara önemli bir rekabet avantajı sağlayacak. Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi hedefleniyor. Ayrıca, geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanırken, sistem sayesinde cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması amaçlanıyor. Elde edilecek yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyum, sanayinin dışa bağımlılığını azaltacak. Forbes dergisi de Türkiye'nin DOA sistemini ABD ve batılı ülkelere örnek gösterdi.
