Orta Doğu'nun diplomatik dengelerini kökten değiştiren ve bölgedeki ittifakları yeniden şekillendiren İbrahim Anlaşmaları, bugün de gündemdeki önemini koruyor. İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasındaki bu kritik hamle, sadece siyasi ilişkileri değil, aynı zamanda dini hoşgörüyü, ticaret yollarını ve askeri iş birliklerini de yeniden tanımlıyor. Peki, bu anlaşmalar tam olarak ne anlama geliyor ve hangi ülkeleri kapsıyor?
İBRAHİM ANLAŞMALARI: BARIŞIN YENİ ADI MI?
ABD eski Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarıyla derinleşen İbrahim Anlaşmaları'nın temel amacı, Orta Doğu'da İsrail ile Arap ülkeleri arasında barışı tesis etmek ve karşılıklı güveni pekiştirmektir. Bu anlaşmalar dizisi, İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki diplomatik bağların normalleştirilmesi, karşılıklı ilişkilerin güçlendirilmesi ve bölgesel iş birliğinin artırılması hedeflenerek imzalanmıştır. ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen yoğun müzakereler sonucunda ilk resmi adım, 15 Eylül 2020'de Washington'daki Beyaz Saray'da atıldı. Bu tarihsel an, 1994'te İsrail ile Ürdün arasında imzalanan barış antlaşmasından tam 26 yıl sonra, bir Arap ülkesinin İsrail ile imzaladığı ilk normalleşme belgesi olarak kayıtlara geçti.
KİM BU ANLAŞMANIN KAHRAMANLARI?
İbrahim Anlaşmaları'na dahil olan ve ilişkilerini resmen normalleştiren Arap ülkeleri, ABD ve İsrail'in yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Sudan ve Fas'tır. BAE, 13 Ağustos 2020'de anlaşmaya varacağını duyurarak sürecin öncüsü oldu. Bahreyn, BAE'nin ardından hızla sürece katılarak 11 Eylül 2020'de normalleşme kararını açıkladı. Sudan da Ekim 2020'de anlaşmaya katılacağını beyan ederek Ocak 2021'de deklarasyonu imzaladı. Fas ise Aralık 2020'de ABD'nin Batı Sahra üzerindeki Fas egemenliğini tanıması karşılığında İsrail ile diplomatik ilişkileri başlatma kararı alarak bu gruba dahil oldu. Bu süreçte, Orta Doğu'nun kilit oyuncularından Suudi Arabistan'ın da bu halkaya katılıp katılmayacağı ise küresel diplomasi gündeminin en çok tartışılan konularından biri olmaya devam ediyor.
TRUMP VE TÜRKİYE İÇİN BİR İŞARET?
Donald Trump, geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle yaptığı görüşmelere atıfta bulunarak, bu liderlere eş zamanlı olarak İbrahim Anlaşmaları'nı imzalamaları yönünde bir çağrıda bulunduğunu ifade etti. Trump, bu anlaşmaların söz konusu ülkeler için büyük faydalar sağlayacağını ve "5000 yıldır ilk kez Orta Doğu'ya gerçek güç, kuvvet ve barış getireceğini" savunarak anlaşmaların önemini vurguladı.
