ABD ve İsrail, bir aydan fazladır devam eden savaşta “kırılgan bir ateşkese” ulaşırken, bu kararın özellikle Hürmüz Boğazı'nda suları durultması bekleniyordu. Ancak Politico'nun açıkladığı özel bir haber, uluslararası deniz hukukunu bir kenara iten ve petrol endüstrisinde büyük yankı uyandıran bir krizi gündeme getirdi. Buna göre İran, ateşkes müzakereleri çerçevesinde boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti almayı öngörüyor. Bu ücret gemi başına 2.5 milyon dolara kadar çıkabiliyor.
İRAN'IN TALEBİ ŞANTAJ MI?
Petrol devleri, bu durumu “şantaj” olarak nitelendirirken, Beyaz Saray'da bu konuyla ilgili kulis faaliyetlerine girişildi. Ancak küresel ekonomi çevreleri, İran'a göz yumulmasının uluslararası deniz hukukunu sarsabileceğinden endişeli. Eğer böyle bir durum kabul edilirse, diğer ülkelerin de benzer hak iddialarında bulunabileceği konuşuluyor. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşın, İran'ın bu tutumunun uluslararası hukukun en temel ilkelerini ihlal ettiğini vurguluyor.
TÜRK BOĞAZLARI'NIN GELECEĞİ
Prof. Dr. Caşın, Türk Boğazları'nın bu durumdan etkilenmeyeceğini belirtiyor ve Türkiye'nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni uygulayarak küresel bir istikrar sağladığını ifade ediyor. Türkiye, Ege, Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki gelişmeleri yakından takip ediyor. İran'ın bu geçiş ücreti talebinin kalıcı bir ateşkes için sürdürülebilir olmadığını belirten Doç. Dr. Ozan Hikmet Arıcan ise, İran'ın elindeki bu tek kozu kullanarak dünya petrol ticaretini tehdit ettiğini savunuyor. Ancak bu durumun uzun vadede etkili olamayacağını öngörüyor.