Exeter Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan ve The Guardian gazetesinde yer alan yeni bir araştırmaya göre, dünya sera gazı salımlarına bağlı olarak ilk yıkıcı iklim eşiğini aşmış durumda. Bezos Earth Fund tarafından desteklenen Küresel Eşik Noktaları raporu, sıcak su mercan resiflerinin uzun vadeli bir çöküş sürecine girdiğini ve bu durumun yüz milyonlarca insanın geçim kaynağını tehdit ettiğini ortaya koydu.
MERCAN RESİFLERİ KRİTİK EŞİĞİ AŞTI
23 ülkeden 87 kurum ve 160 bilim insanının katkısıyla hazırlanan çalışma, küresel ısınmanın sanayi öncesi döneme göre 1,5 santigrat dereceye yaklaşmasıyla mercan resiflerinin “yaygın çöküş” evresine girdiğini belirtti. Rapora göre, tüm deniz canlılarının yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yapan sıcak su resifleri, 1 ila 1,5 santigrat derece arasındaki bir ısınma düzeyinde kritik eşiği geçti. Bu eşiğin merkez değeri 1,2 derece olarak belirlenirken, mevcut küresel ortalama sıcaklık yaklaşık 1,4 dereceye ulaşmış durumda. Çalışmada, “Küresel ortalama yüzey sıcaklığını mümkün olan en kısa sürede 1,2 dereceye ve nihayetinde en az 1 dereceye düşürmediğimiz sürece, sıcak su mercan resiflerini anlamlı ölçekte koruyamayacağız” ifadesine yer verildi.
EMSALSİZ BİR DURUM VE GÖRÜŞ AYRILIKLARI
Rapor, Ocak 2023’te başlayan ve kayıtlardaki en şiddetli dördüncü küresel mercan ağarma dalgasının ortasında yayımlandı. Yüksek okyanus sıcaklıkları, 80’den fazla ülkedeki resiflerin yüzde 80’inden fazlasını etkiledi. Bilim insanları bu durumu “keşfedilmemiş bir bölgeye giriş” olarak tanımladı. Exeter Üniversitesi Küresel Sistemler Enstitüsü Direktörü Profesör Tim Lenton, “Artık eşik noktalarını gelecekteki bir risk olarak konuşamayız” dedi ve sıcak su mercan resiflerinin yaygın çöküşe geçişinin başladığını, bunun da resif ekosistemlerine bağımlı yüz milyonlarca insanı etkilediğini belirtti. Ancak bazı uzmanlar, raporun sonuçlarına temkinli yaklaşarak, bazı mercan türlerinin 2 dereceye kadar ısınmaya uyum sağlayabileceğine dair yeni kanıtlar olduğunu dile getirdi. Queensland Üniversitesinden mercan resifleri uzmanı Profesör Peter Mumby, “agresif” iklim eylemi çağrısı yaparken, mercan ekosistemlerinin tamamen yok olacağı varsayımına karşı uyardı. Raporun eş yazarlarından Dr. Mike Barrett ise “Artık mercan resiflerinin korunması her zamankinden daha kritik. Oyun değişti ve yanıtın da olağanüstü derecede hızlı olması gerekiyor” değerlendirmesini yaptı.
DİĞER TEHLİKELER VE OLUMLU EŞİK NOKTALARI
Rapora göre, Batı Antarktika ve Grönland buz tabakalarının bazı kısımları da erimenin hızlanmasıyla “çöküşe tehlikeli derecede yakın” bulunuyor ve bu durum deniz seviyelerinin yükselmesine doğrudan katkıda bulunuyor. Profesör Lenton, mevcut projeksiyonlar doğrultusunda 2030 civarında 1,5 derece eşiğinin aşılacağını ve gezegenin “artık risklerin hızla arttığı tehlikeli bir bölgeye” girdiğini ifade etti. Çalışmada ayrıca Amazon yağmur ormanlarının da ormansızlaşma ve artan sıcaklıklar nedeniyle geri dönüşsüz bir çöküşe her zamankinden daha yakın olabileceği kaydedildi. Buna karşın rapor, toplumda “olumlu eşik noktaları”nın da tetiklenebileceğini belirtti. Elektrikli araçların yaygınlaşması gibi dönüşümlerin, sera gazı emisyonlarını azaltmada hızlandırıcı bir etki yaratabileceği vurgulandı. Lenton, “Artık yarış, bu olumlu dönüşüm noktalarını öne çekerek, Dünya sistemindeki yeni eşiklerin yol açacağı yönetilemez sonuçlardan kaçınmak adına veriliyor” dedi.
