Türkiye'deki yaklaşık 2 milyon şirket döviz işlemlerinden elde ettiği geliri beyan edip vergisini öderken, bireylerin döviz kazancından vergi alınmaması TL'nin değer kaybını hızlandırıyor. Yüksek enflasyon ve kur dalgalanmaları nedeniyle vatandaşların tasarruflarını dövizde tutma eğilimi artarken, şirketler mali yükümlülüklerini yerine getirirken bireysel yatırımcıların bu durumdan muaf olması kamuoyunda ciddi tartışmalara yol açıyor. Bu adaletsizlik, 86 milyon vatandaşın alım gücünü zayıflatıp enflasyonu yükseltirken, aynı zamanda faiz indirimlerinin önünü de tıkıyor. Ekonominin toparlanması için TL'nin değerinin korunması şart görünüyor.
İTHALAT FATURASI KATLANDI, ENFLASYON TETİKLENDİ
Doların son 3 yılda 20 liradan 46 liraya fırlaması, yıllık yaklaşık 350 milyar dolarlık ithalat yapan Türkiye'nin maliyetini astronomik düzeyde artırdı. 2023'te 740 milyar TL'ye denk gelen ithalat faturası, bugün aynı ürünler için 1 trilyon 610 milyar TL'ye ulaştı. Bu yüzde 113'lük artış, enflasyonu körüklediği gibi cari açığı da katladı. Euro'nun Mayıs 2023'ten bu yana yüzde 147 artışla 21,4 liradan 53 liraya yükselmesi de tabloyu daha da ağırlaştırıyor.
'YASTIK ALTINDA' MİLYARLARCA DOLAR, EKONOMİYE ZARAR VERİYOR
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre, bankalarda yaklaşık 259 milyar dolarlık yabancı para bulunuyor. Bunun 171,5 milyar doları şahıslara ait. Ayrıca, yastık altında ve banka kasalarında tahminen 350 milyar dolarlık döviz olduğu düşünülüyor. Bu devasa miktarın üretime ve yatırıma yönelmek yerine atıl durması, ekonominin düze çıkmasının önündeki en büyük engel olarak gösteriliyor. Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri ve Anayasa'nın mali güce göre vergi alınması ilkesi, döviz kazançlarının vergilendirilmesi gerektiğini açıkça belirtiyor. Ancak bu hükümlerin uygulanmaması, şirketlerden alınan yüzde 25'lik döviz kazancı vergisinin bireyler için alınmaması, vergi adaletini zedeliyor ve kayıt dışılığı teşvik ediyor. Bu durum, kur oynaklığının ana sebepleri arasında yer alırken, para yatırıma değil rant çarkına akıyor.
