Çin, kronik su sıkıntısı çeken kuzey bölgelerine hayat verecek devasa bir projeyle adından söz ettiriyor. Yaklaşık 70 milyar dolarlık devasa bir yatırımla hayata geçirilen 'Güney-Kuzey Su Transfer Projesi' (SNWTP), ülkenin sanayi ve nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgelerin su ihtiyacını karşılamayı hedefliyor. Proje kapsamında 3.000 kilometreyi aşan bir hat üzerinde, denizin 113 metre altından dahi tüneller kazılarak güneydeki nehir suları Pekin ve Tianjin gibi dev metropollere ulaştırılıyor.
COĞRAFİ EŞİTSİZLİĞİ GİDERME ÇABASI
1952'de ortaya atılan ve 2003'te temelleri atılan bu vizyoner proje, Çin'in çarpık coğrafi su dağılımını dengelemeyi amaçlıyor. Güney bölgeleri bol yağış alırken, kuzeydeki sanayi ve tarım alanları yeraltı su kaynaklarını sürdürülemez bir hızla tüketiyor. Mevcut verilere göre, Pekin çevresindeki bazı bölgelerde yeraltı su seviyeleri yıllık birkaç metre düşerek, su kuyularının derinliğini bir kilometreyi aşan boyutlara çıkardı. Bu durum, projenin aciliyetini ve önemini gözler önüne seriyor.
ÜÇ ANA GÜZERGAH VE GELECEK PLANLARI
Proje, suyun akışını güneye yönlendirmek için üç ana güzergah üzerinde şekilleniyor. Doğu hattı, antik kanalları ve modern pompalama istasyonlarını kullanarak suyu Sarı Nehir'in altındaki tünellerden geçirirken, su kalitesini korumak için gelişmiş arıtma tesisleri kullanılıyor. Orta hat ise projenin bel kemiği olarak kabul ediliyor ve Danjiangkou Rezervuarı'ndan alınan suyu 1.200 kilometre boyunca büyük ölçüde yerçekimiyle Pekin'e taşıyor. Bu hattın inşası için baraj yükseltilirken, bölgedeki yaklaşık 330.000 kişi tahliye edilmek zorunda kalmıştı. Henüz hayata geçirilmemiş Batı hattı ise Tibet Platosu'ndaki nehir sularını Sarı Nehir'e aktarmayı planlıyor, ancak sismik riskler ve uluslararası sular üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle çalışmaları askıya alınmış durumda. Proje, Pekin'in su tüketiminin yaklaşık üçte birini karşılarken, kuzeydeki göllerin su seviyelerinde artış ve yeraltı su baskısında azalma gibi olumlu etkiler gözlemleniyor. Ancak, hattın geçtiği ancak doğrudan faydalanamayan bazı yerel topluluklar ve suyun maliyeti konusundaki tartışmalar devam ediyor. 70 milyar doları aşan maliyet, uzmanlar tarafından alternatif su yönetimi stratejileriyle kıyaslandığında sorgulanıyor. İklim değişikliğinin güneydeki nehir debilerini etkileme potansiyeli ve Batı hattının uluslararası nehirler üzerindeki olası etkileri, projenin uzun vadeli başarısı ve jeopolitik boyutları hakkında soru işaretleri yaratıyor.