Avrupa'nın en aktif ve en eski yanardağı Etna'nın alışılmışın dışında bir yapıya sahip olduğu, bilim dünyasını şaşırtan yeni bir araştırma ile ortaya kondu. Sicilya Adası'nda yaklaşık 500 bin yıldır varlığını sürdüren ve 3.400 metre yüksekliğe ulaşan Etna, sadece sık sık patlamalarıyla değil, aynı zamanda püskürttüğü alkali lavlarla da biliniyor. Bu durum, normalde uzun zaman alması beklenen bu tür lavların Etna'da bu kadar sık görülmesi nedeniyle uzun süredir bir muamma oluşturuyordu.
BİLİM DÜNYASINI ŞAŞIRTAN NADİR MEKANİZMA
Yapılan son araştırmalar, Etna'nın bu olağanüstü lav üretimini, son yıllara kadar bilinmeyen ve genellikle küçük denizaltı yanardağlarında gözlemlenen nadir bir magma mekanizmasına borçlu olduğunu ortaya koydu. Bu keşif, Etna gibi devasa bir volkanın, klasik yanardağ oluşum teorilerinin dışına çıkan bir sistemle beslendiğini gösteriyor. Klasik teorilerde levha hareketleri veya mantodan yükselen sıcak noktalar ön plana çıkarken, Etna'nın kimyasal yapısı sıcak nokta yanardağlarına benzese de, bölgede bilinen bir sıcak nokta bulunmuyor.
500 BİN YILLIK KİMYSAL SABİTİ VE DERİN MAGMA KAYNAĞI
Araştırmacılar, Etna'dan alınan örnekler üzerinden son 500 bin yıllık lav bileşimini inceledi. Sonuçlar, tektonik değişimlere rağmen lavların kimyasal yapısının şaşırtıcı derecede sabit kaldığını gösterdi. Bu durum, Etna'nın derinlerde hapsolmuş eski magmayı yüzeye taşıdığını ve muhtemelen yerin yaklaşık 80 kilometre altındaki üst manto ile levha tabanı arasında sıkışmış bir magma kaynağına sahip olduğunu düşündürüyor. Afrika levhasının Avrasya levhasının altına dalmasıyla bu magma, süngerden sıkılan su misali çatlaklardan yukarı çıkarak yüzeye ulaşıyor. Bu bulgular, Etna'nın "petit-spot" olarak adlandırılan nadir bir yanardağ türü olabileceği ihtimalini güçlendiriyor ve bu yapıyı anlamak, hem bilimsel merakı gidermek hem de yüz binlerce insanın yaşadığı bölge için risk değerlendirmesi yapmak açısından büyük önem taşıyor.
